BLOG100 ile paketleri incele →
Reel'in altına yorum yazdın, link geldi, şimdi buradasın. 11 Kasım Çarşamba günü 6. sınıf matematik yazılın var ve bu yıl bu sınav bütün Türkiye'de aynı anda, aynı sorularla yapılıyor. Konulara pek bakamadıysan panik yok: bu sayfa tam olarak bu hafta ve sınavdan önceki gece için hazırlandı.
Burada Bakanlığın açıkladığı resmî konu-soru dağılımını inceleyerek hazırladığım sade konu notları, her konuda kodlamalar, adım adım çözümlü örnekler ve sınavla birebir aynı dağılımda kurulmuş bir prova yazılı + puanlı cevap anahtarı var.
Nasıl kullanacaksın: önce "Yazılıda neler çıkacak?" kısmını oku. Sonra çalışma planını takip et. Her konudaki "Yazılıda böyle cevap yaz" kısmını mutlaka kâğıda yazarak çalış. En sonda prova yazılıyı 40 dakika süre tutarak çöz ve cevap anahtarıyla kendini puanla.
Tüm sınıflar: matematik yazılı hazırlık sayfasına git →
Yazılıda neler çıkacak?
- Sınav türü: Ülke geneli ortak sınav. Soruları Bakanlık hazırlıyor, bütün 6. sınıflar aynı soruları çözüyor.
- Tarih ve saat: 11 Kasım 2026 Çarşamba, 10.30-11.10. İkili öğretimde öğleden sonraki grup için 14.30-15.10.
- Süre: 40 dakika.
- Soru sayısı: 7 soru, hepsi açık uçlu. Test yok. Bir soru 10 puan, diğer altı soru 15'er puan.
- Senaryo: Yok. Okulun seçtiği bir senaryo söz konusu değil; herkes tek bir soru setini çözüyor.
- Cevap kâğıdı: Cevaplar ayrı bir cevap kâğıdına yazılıyor ve sadece cevap kâğıdındakiler puanlanıyor. Soru kâğıdında çözüp aktarmayı unutma.
- Mazeret sınavı: 25 Kasım 2026 Çarşamba.
Kapsamdaki öğrenme çıktıları
- MAT.6.1.1 Karşılaştığı problem durumlarında bir doğal sayının çarpan ve katlarına yönelik muhakeme yapabilme (Çarpanlar ve Katlar)
- MAT.6.1.2 Bir doğal sayının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile tam bölünebilme kriterlerine ilişkin çıkarım yapabilme (Bölünebilme Kuralları)
- MAT.6.1.3 Bir doğal sayının asal olma durumunu ve asal çarpanlarını çözümleyebilme (Asal Sayılar ve Asal Çarpanlar)
- MAT.6.1.4 Günlük hayat problemleri ya da matematiksel durumlar üzerinden ortak kat ve ortak böleni yorumlayabilme (Ortak Bölen ve Ortak Kat)
- MAT.6.6.1 Bir olayın olasılığını gözleme dayalı tahmin edebilme (Veriden Olasılığa, Deneysel Olasılık)
- MAT.6.1.5 Gerçek yaşam durumlarında ondalık gösterimlerin basamak değerlerini kesirlerden yararlanarak yorumlayabilme (Ondalık Gösterimler)
Resmî soru dağılımı (tek set, 7 soru)
- MAT.6.1.1 Çarpanlar ve katlar → 1 soru
- MAT.6.1.2 Bölünebilme kuralları → 1 soru
- MAT.6.1.3 Asal sayılar ve asal çarpanlar → 1 soru
- MAT.6.1.4 Ortak bölen ve ortak kat → 1 soru
- MAT.6.6.1 Deneysel olasılık → 2 soru
- MAT.6.1.5 Ondalık gösterimlerin basamak değerleri → 1 soru
- Toplam: 7 soru
Öncelik sırası
- Deneysel olasılık (2 soru): Tek başına iki soru, yani yaklaşık 30 puan. Hem en çok soru buradan geliyor hem de konu kısa. İlk önceliğin bu.
- Çarpan, kat, bölünebilme, asal, ortak bölen-kat (4 soru): Bu dört konu birbirine zincir gibi bağlı. Çarpanları bulamayan asal çarpanı da, ortak böleni de bulamaz. Hepsini sırayla çalış.
- Ondalık gösterim (1 soru): Basamak adlarını ve kesirle yazmayı bilirsen 15 puan neredeyse garanti.
Son gece çalışma planı
Sınava bir haftan var, bu büyük avantaj. Önce haftayı böl, sonra sınavdan önceki geceyi bu plana göre geçir.
Bu hafta (günde 40-60 dakika)
- Birinci gün: Çarpanlar ve katlar + bölünebilme kuralları.
- İkinci gün: Asal sayılar ve asal çarpanlara ayırma.
- Üçüncü gün: Ortak bölen ve ortak kat problemleri.
- Dördüncü gün: Deneysel olasılık (iki soru geldiği için ayrı bir gün).
- Beşinci gün: Ondalık gösterimler + bu sayfadaki tüm çözümlü örnekleri bakmadan tekrar çöz.
- Sınavdan önceki gün: Aşağıdaki gece planı.
Sınavdan önceki gece (yaklaşık 3 saat)
- 0:00-0:10 "Yazılıda neler çıkacak?" kısmını oku, 7 sorunun hangi konulardan geleceğini bir kâğıda yaz.
- 0:10-0:35 Çarpanlar, katlar ve bölünebilme kuralları. Kodlamaları kâğıda yaz.
- 0:35-0:55 Asal sayılar ve asal çarpanlara ayırma. Üç sayıyı kendin çarpanlarına ayır.
- 0:55-1:20 Ortak bölen ve ortak kat. "Paylaştırma mı, buluşma mı?" sorusunu her örnekte kendine sor.
- 1:20-1:45 Deneysel olasılık. İki örneği bakmadan tekrar çöz.
- 1:45-2:00 Ondalık gösterimler. Bir sayıyı kesirlerle çözümle, basamak değerlerini yaz.
- 2:00-2:40 Prova yazılıyı 40 dakika süre tutarak çöz.
- 2:40-3:00 Cevap anahtarıyla puanla, eksik bıraktığın adımları kırmızıyla işaretle. Sonra uyu.
1. Çarpanlar ve katlar (MAT.6.1.1)
Önce iki kavramı ayır:
- Çarpan (bölen): Bir sayıyı tam bölen doğal sayılardır. 12'nin çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 12. Çünkü 12'yi bunların her birine kalansız bölebilirsin.
- Kat: Bir sayının doğal sayılarla çarpılmasıyla elde edilen sayılardır. 5'in katları: 0, 5, 10, 15, 20, ... diye sonsuza kadar gider.
Önemli özellikler:
- Her sayının en küçük çarpanı 1, en büyük çarpanı kendisidir.
- Bir sayının çarpanları sınırlıdır (sayılabilir), katları ise sonsuzdur.
- "a, b'nin çarpanıdır" ile "b, a'nın katıdır" aynı anlama gelir. Örnek: 4, 20'nin çarpanıdır; 20 de 4'ün katıdır.
Çarpanları bulmanın en güvenli yolu: çarpan çiftleri
Sayıyı iki doğal sayının çarpımı olarak yaz; 1'den başla, sırayla dene. Çiftler tekrar etmeye başlayınca dur.
Örnek, 24 için: 1 × 24, 2 × 12, 3 × 8, 4 × 6. Sıradaki 5 değil (24'ü tam bölmez), 6 ise zaten 4 × 6'da çıktı. Dur.
24'ün çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24 (toplam 8 tane).
Kodlama
ÇARPAN içeride kalır, KAT dışarı kaçar: çarpan sayıdan büyük olamaz, kat sayıdan küçük olamaz (0 hariç).
Çarpan çifti bul, ortada buluşunca dur.
Çözümlü örnek
Soru: Bir salona 36 sandalye, her sırada eşit sayıda sandalye olacak şekilde dizilecek. Her sırada en az 3, en fazla 12 sandalye olacaktır. Kaç farklı dizilim yapılabilir?
Çözüm:
- Her sıradaki sandalye sayısı 36'yı tam bölmeli, yani 36'nın çarpanı olmalı.
- Çarpan çiftleri: 1 × 36, 2 × 18, 3 × 12, 4 × 9, 6 × 6.
- 36'nın çarpanları: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36.
- 3 ile 12 arasındakiler (3 ve 12 dahil): 3, 4, 6, 9, 12.
- Cevap: 5 farklı dizilim yapılabilir (sırasıyla 12, 9, 6, 4 ve 3 sıra).
Soru: Bir kutuda 8'erli paketler halinde kalem var. Kutudaki kalem sayısı 60'tan fazla, 90'dan azdır. Kutuda kaç kalem olabilir?
Çözüm:
- Kalem sayısı 8'in katı olmalı: 8, 16, 24, ..., 56, 64, 72, 80, 88, 96, ...
- 60 ile 90 arasındakiler: 64, 72, 80, 88.
- Cevap: 64, 72, 80 veya 88 kalem olabilir.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "... eşit gruplara ayrılacaktır, kaç farklı şekilde ayrılabilir? Açıklayınız."
- Önce ne aradığını yaz: "Grup sayısı 36'nın çarpanı olmalıdır."
- Çarpan çiftlerini tek tek yaz (puan buradan gelir).
- Koşulu (en az, en fazla) uygula ve elenenleri belirt.
- Son cümle: "Buna göre 5 farklı şekilde ayrılabilir."
2. Bölünebilme kuralları (MAT.6.1.2)
Bir sayıyı bölme işlemi yapmadan, sadece rakamlarına bakarak tam bölünüp bölünmediğini anlamamızı sağlar.
- 2 ile: Birler basamağı çift (0, 2, 4, 6, 8) ise.
- 3 ile: Rakamlarının toplamı 3'ün katı ise.
- 4 ile: Son iki basamağın oluşturduğu sayı 4'ün katı ise (00 da olur).
- 5 ile: Birler basamağı 0 veya 5 ise.
- 6 ile: Hem 2 hem 3 ile tam bölünüyorsa.
- 9 ile: Rakamlarının toplamı 9'un katı ise.
- 10 ile: Birler basamağı 0 ise.
Bağlantılar:
- 9 ile bölünen her sayı 3 ile de bölünür. Tersi her zaman doğru değil: 12, 3 ile bölünür ama 9 ile bölünmez.
- 10 ile bölünen her sayı hem 2 hem 5 ile de bölünür.
- 4 ile bölünen her sayı 2 ile de bölünür.
Kodlama
SON'a bak: 2, 5, 10 (son rakam). SON İKİ'ye bak: 4. TOPLA: 3 ve 9. İKİSİ BİRDEN: 6 (2 ve 3).
"Çiftse 2, sıfırsa 10, sıfır-beşse 5; topla 3-9, son ikiyle 4, ikisi bir arada 6."
Çözümlü örnek
Soru: Üç basamaklı 4A2 sayısı 3 ile tam bölünmektedir. A yerine gelebilecek rakamları bulunuz. Bu sayı 9 ile de tam bölünüyorsa A kaçtır?
Çözüm:
- Rakamlar toplamı: 4 + A + 2 = 6 + A.
- 3 ile bölünmesi için 6 + A, 3'ün katı olmalı: 6, 9, 12 veya 15.
- Buradan A = 0, 3, 6 veya 9.
- 9 ile bölünmesi için 6 + A, 9'un katı olmalı: 6 + A = 9, yani A = 3. (6 + A = 18 olsaydı A = 12 olurdu; A bir rakam olduğu için olmaz.)
- Cevap: 3 ile bölünme için A ∈ {0, 3, 6, 9}; 9 ile bölünme için A = 3 ve sayı 432.
Soru: 5B6 sayısı 4 ile tam bölünmektedir. B kaç olabilir?
Çözüm:
- Son iki basamak B6 olmalı ve 4'ün katı olmalı.
- 4'ün katı olup 6 ile bitenler: 16, 36, 56, 76, 96.
- Cevap: B = 1, 3, 5, 7 veya 9.
Soru: 2380 sayısı 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10'dan hangileriyle tam bölünür?
Çözüm:
- Son rakam 0: 2, 5 ve 10 ile bölünür.
- Son iki basamak 80; 80 = 4 × 20 olduğu için 4 ile bölünür.
- Rakamlar toplamı 2 + 3 + 8 + 0 = 13; 13, 3'ün de 9'un da katı değil. 3 ile bölünmediği için 6 ile de bölünmez.
- Cevap: 2, 4, 5 ve 10 ile tam bölünür.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Bu sayı ... ile tam bölünür mü? Gerekçesini yazınız."
- Kuralı yaz: "Bir sayının 3 ile tam bölünmesi için rakamları toplamı 3'ün katı olmalıdır."
- Uygula: "2 + 3 + 8 + 0 = 13."
- Sonuç cümlesi: "13, 3'ün katı olmadığından 2380 sayısı 3 ile tam bölünmez."
3. Asal sayılar ve asal çarpanlar (MAT.6.1.3)
- Asal sayı: 1'den büyük olan ve sadece 1'e ve kendisine bölünebilen doğal sayıdır. Yani tam iki tane çarpanı vardır.
- 1 asal değildir (tek çarpanı var). 0 da asal değildir.
- 2, tek çift asal sayıdır. 2'den büyük çift sayıların hepsi 2'ye bölündüğü için asal değildir.
- 50'ye kadar asal sayılar: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47.
- Asal olmayan (1'den büyük) sayılara bileşik sayı denir. Örnek: 4, 6, 9, 15, 91.
Bir sayı asal mı, nasıl anlarım?
Sayıyı küçükten büyüğe asal sayılara (2, 3, 5, 7, 11, ...) bölmeyi dene. Denediğin asal sayının kendisiyle çarpımı sayıyı geçtiyse durabilirsin. Hiçbiri tam bölmediyse sayı asaldır.
- 91 için: 2'ye bölünmez (tek), 3'e bölünmez (9 + 1 = 10), 5'e bölünmez. 7'ye bölünür: 91 = 7 × 13. Asal değil.
- 97 için: 2, 3, 5 ve 7'nin hiçbiri tam bölmez. Sıradaki asal 11 ama 11 × 11 = 121, 97'yi geçti. Dur. 97 asaldır.
Asal çarpanlara ayırma
Bir sayıyı sadece asal sayıların çarpımı olarak yazmaktır. İki yöntem var.
Çarpan ağacı (60 için): 60'ı iki sayıya ayır: 60 = 6 × 10. Sonra her dalı asal kalana kadar ayır: 6 = 2 × 3, 10 = 2 × 5. Uçlardaki asallar: 2, 3, 2, 5.
Bölme yöntemi (84 için): Sayıyı en küçük asaldan başlayarak, 1 kalana kadar böl:
- 84 ÷ 2 = 42
- 42 ÷ 2 = 21
- 21 ÷ 3 = 7
- 7 ÷ 7 = 1
Sonuçlar: 60 = 2 · 2 · 3 · 5 ve 84 = 2 · 2 · 3 · 7.
Öğretmenin üslü gösterimi işlediyse kısaca 60 = 2² · 3 · 5 diye de yazabilirsin.
Dikkat: "asal çarpanlarını yazınız" denirse tekrar etmeden yazılır. 60'ın asal çarpanları: 2, 3 ve 5. "Asal çarpanlarına ayırınız" denirse çarpım yazılır: 2 · 2 · 3 · 5.
Kodlama
1 ASAL DEĞİL, 2 TEK ÇİFT ASAL. Asalın sadece iki arkadaşı var: 1 ve kendisi.
Böl, böl, 1'e kadar böl; böleni hep asal seç.
Çözümlü örnek
Soru: 126 sayısını asal çarpanlarına ayırınız ve asal çarpanlarını yazınız.
Çözüm:
- 126 çift → 126 ÷ 2 = 63
- 63'ün rakamları toplamı 9 → 63 ÷ 3 = 21
- 21 ÷ 3 = 7
- 7 asal → 7 ÷ 7 = 1
- 126 = 2 · 3 · 3 · 7
- Kontrol: 2 · 3 · 3 · 7 = 6 · 21 = 126. Doğru.
- Asal çarpanları: 2, 3 ve 7.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "... sayısı asal mıdır? Açıklayınız."
- "91 sayısı 7'ye tam bölünür, 91 = 7 × 13."
- "1 ve kendisi dışında 7 ve 13 çarpanları da olduğu için 91 asal sayı değildir."
4. Ortak bölen ve ortak kat (MAT.6.1.4)
- Ortak bölen: İki sayıyı da tam bölen sayılar. Bunların en büyüğüne ortak bölenlerin en büyüğü (EBOB) denir.
- Ortak kat: İki sayının da katı olan sayılar. 0 dışındakilerin en küçüğüne ortak katların en küçüğü (EKOK) denir.
Örnek, 18 ve 24:
- 18'in bölenleri: 1, 2, 3, 6, 9, 18
- 24'ün bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24
- Ortak bölenler: 1, 2, 3, 6. En büyüğü 6.
Örnek, 6 ve 8:
- 6'nın katları: 6, 12, 18, 24, 30, ...
- 8'in katları: 8, 16, 24, 32, ...
- İlk ortak kat: 24.
Problemde hangisini kullanacağım?
- Ortak bölen (EBOB): Paylaştırma, eşit parçalara bölme, karıştırmadan eşit gruplama, "en büyük" parça/kutu/kare. Sonuç verilen sayılardan büyük olamaz.
- Ortak kat (EKOK): Tekrar aynı anda olma, buluşma, birlikte yanma/kalkma, "en az" kaç tane, küçük parçaları birleştirip büyük bir bütün yapma. Sonuç verilen sayılardan küçük olamaz.
Kodlama
BÖLÜŞÜYORSAN BÖLEN, BULUŞUYORSAN KAT.
EBOB küçültür, EKOK büyütür: cevap EBOB'da sayılardan küçük, EKOK'ta sayılardan büyük çıkar. Tersi çıktıysa yanlış yoldasın.
Çözümlü örnek
Soru: Bir öğretmenin 48 kalemi ve 36 silgisi var. Bunları hiç artmayacak şekilde, her öğrenciye eşit sayıda kalem ve eşit sayıda silgi verecek. En çok kaç öğrenciye dağıtabilir? Her öğrenci kaçar kalem ve silgi alır?
Çözüm:
- Paylaştırma var ve "en çok" isteniyor → ortak bölenlerin en büyüğü.
- 48'in bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48
- 36'nın bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36
- Ortak bölenler: 1, 2, 3, 4, 6, 12. En büyüğü 12.
- 48 ÷ 12 = 4 kalem, 36 ÷ 12 = 3 silgi.
- Cevap: En çok 12 öğrenciye dağıtır; her öğrenci 4 kalem ve 3 silgi alır.
Soru: İki otobüs aynı duraktan saat 08.00'de birlikte kalkıyor. Biri 12 dakikada bir, diğeri 18 dakikada bir kalkıyor. İlk kez saat kaçta yeniden birlikte kalkarlar?
Çözüm:
- "Yeniden birlikte" → ortak kat.
- 12'nin katları: 12, 24, 36, 48, ...
- 18'in katları: 18, 36, 54, ...
- İlk ortak kat 36.
- Cevap: 36 dakika sonra, yani saat 08.36'da.
Soru: 24 cm × 40 cm boyutlarındaki bir pano, boşluk kalmayacak şekilde birbirine eş en büyük karelerle kaplanacak. Karenin bir kenarı kaç cm olur, kaç kare gerekir?
Çözüm:
- Kare kenarı hem 24'ü hem 40'ı tam bölmeli ve en büyük olmalı → ortak bölenlerin en büyüğü.
- 24'ün bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24. 40'ın bölenleri: 1, 2, 4, 5, 8, 10, 20, 40.
- Ortak bölenler: 1, 2, 4, 8. En büyüğü 8.
- Kısa kenara 24 ÷ 8 = 3, uzun kenara 40 ÷ 8 = 5 kare sığar. 3 × 5 = 15.
- Cevap: Kenar 8 cm, 15 kare gerekir.
Yazılıda böyle cevap yaz
- İlk cümle: "Eşit paylaştırma istendiği için ortak bölenleri buluyorum." (veya "Tekrar birlikte olacakları için ortak katları buluyorum.")
- İki sayının bölen/kat listelerini ayrı ayrı yaz, ortak olanları belirt.
- Sonucu soruya dön: soru "kaç kişi" diyorsa kişi, "saat kaçta" diyorsa saat yaz.
5. Deneysel olasılık (MAT.6.6.1)
Olasılık, bir olayın olma ihtimalini 0 ile 1 arasında bir sayıyla anlatır. Bu yıl bunu gözleme ve deneye dayanarak tahmin ediyorsun.
Deneysel olasılık = Olayın gözlenme sayısı ÷ Toplam deneme (gözlem) sayısı
- Sonuç kesir olarak yazılır ve sadeleştirilir. İstersen ondalık gösterimle de yazabilirsin: 2/5 = 0,4.
- Olasılık her zaman 0 ile 1 arasındadır (0 ve 1 dahil).
- 0: Olay hiç gözlenmedi, imkânsız gibi. 1: Her denemede gözlendi, kesin gibi. 1/2: Yarı yarıya, eşit olası.
- Bir deneyde tüm sonuçların deneysel olasılıkları toplamı 1'dir.
- Deneme sayısı arttıkça tahmin daha güvenilir hale gelir. 10 atışlık deneyle 1000 atışlık deney aynı güveni vermez.
- Deneysel olasılık bir tahmindir; bir sonraki denemenin sonucunu kesin olarak söylemez.
Olasılığı tahmin için kullanma: Bir olayın deneysel olasılığını yeni deneme sayısıyla çarparsan, o olayın yaklaşık kaç kez gözleneceğini tahmin edersin.
Kodlama
OLDU ÷ DENEDİM. Üstte "kaç kez oldu", altta "kaç kez denedim".
0 ile 1 arası, dışına çıkarsan hata var: pay paydadan büyük olamaz.
Çözümlü örnek
Soru: Bir zar 60 kez atılıyor ve 12 kez 6 geliyor. Bu deneye göre zarın 6 gelme olasılığını tahmin ediniz.
Çözüm:
- 6 gelme sayısı: 12. Toplam atış: 60.
- 12/60 = 1/5 (pay ve paydayı 12'ye böldük).
- Cevap: 6 gelme olasılığı yaklaşık 1/5, yani 0,2.
Soru: İçinde kırmızı, mavi ve yeşil toplar olan bir torbadan bir top çekilip rengi yazılıyor ve top torbaya geri atılıyor. 50 çekilişte 20 kırmızı, 25 mavi, 5 yeşil gelmiştir. a) Kırmızı top gelme olasılığını tahmin ediniz. b) En olası ve en az olası renk hangisidir? c) Torbada 30 top varsa kaç tanesinin kırmızı olduğunu tahmin edersiniz?
Çözüm:
- a) 20/50 = 2/5.
- b) Mavi 25/50 = 1/2, kırmızı 2/5, yeşil 5/50 = 1/10. En olası mavi, en az olası yeşil.
- Kontrol: 2/5 + 1/2 + 1/10 = 4/10 + 5/10 + 1/10 = 10/10 = 1. Doğru.
- c) Kırmızı olasılığı 2/5 ise torbadaki topların yaklaşık 2/5'i kırmızıdır: 30 ÷ 5 = 6, 6 × 2 = 12.
- Cevap: Yaklaşık 12 kırmızı top olduğu tahmin edilir.
Soru: Kasım ayının ilk 20 gününün 8'inde yağmur yağdı. Buna göre ertesi gün yağmur yağma olasılığını tahmin ediniz.
Çözüm:
- 8/20 = 2/5.
- Cevap: Yaklaşık 2/5. Bu kesin bir bilgi değil, gözleme dayalı bir tahmindir.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Bu verilere göre ... olasılığını tahmin ediniz ve yorumlayınız."
- Formülü yaz: "Deneysel olasılık = olayın gözlenme sayısı ÷ toplam gözlem sayısı."
- Sayıları yerine koy ve sadeleştir: "16/80 = 1/5."
- Yorumla: "Yaklaşık her 5 atıştan birinde 5 gelmesi beklenir; ancak bu kesin değil, bir tahmindir."
6. Ondalık gösterimler ve basamak değerleri (MAT.6.1.5)
Ondalık gösterim, virgülün sağında "birden küçük parçaları" gösterir. Virgülün sağındaki her basamak bir kesirdir:
- Virgülden sonraki 1. basamak: onda birler → 1/10
- Virgülden sonraki 2. basamak: yüzde birler → 1/100
- Virgülden sonraki 3. basamak: binde birler → 1/1000
Örnek, 7,236:
- 7 → birler basamağı, değeri 7
- 2 → onda birler basamağı, değeri 2/10 = 0,2
- 3 → yüzde birler basamağı, değeri 3/100 = 0,03
- 6 → binde birler basamağı, değeri 6/1000 = 0,006
- Çözümleme: 7,236 = 7 + 2/10 + 3/100 + 6/1000
Basamak adı ile basamak değeri farklıdır. 4,567 sayısında 6'nın basamak adı "yüzde birler", basamak değeri 6/100'dür (0,06).
Aynı rakam bir basamak sola kayınca değeri 10 kat artar: 5,55 sayısında soldan ilk 5'in değeri 5, ikincisinin 5/10, üçüncüsünün 5/100.
Gerçek yaşamda ondalık gösterim
- Para: 12,75 TL = 12 TL + 7/10 TL + 5/100 TL = 12 TL 75 kuruş. 1/10 TL = 10 kuruş, 1/100 TL = 1 kuruş.
- Uzunluk: 1 m = 100 cm olduğu için 1/10 m = 10 cm, 1/100 m = 1 cm.
- Kütle: 1 kg = 1000 g olduğu için 1/10 kg = 100 g, 1/100 kg = 10 g, 1/1000 kg = 1 g.
- Süre: Bir koşucu 100 metreyi 12,48 saniyede koşuyorsa 4 rakamı 4/10 saniyeyi, 8 rakamı 8/100 saniyeyi gösterir.
Kodlama
ON-YÜZ-BİN: virgülden sonra sırayla onda bir, yüzde bir, binde bir. Kaçıncı basamaktaysan paydada o kadar sıfır var.
Kilo-gram kodu: 1. basamak yüz gram, 2. basamak on gram, 3. basamak bir gram.
Çözümlü örnek
Soru: 3 + 5/10 + 8/1000 toplamını ondalık gösterimle yazınız.
Çözüm:
- Birler: 3. Onda birler: 5. Yüzde birler: verilmemiş, yani 0. Binde birler: 8.
- Cevap: 3,508.
Soru: Bir manavdan 2,35 kg domates alınıyor. 3 ve 5 rakamlarının basamak değerlerini kesirle yazınız ve gram olarak ne anlama geldiğini açıklayınız.
Çözüm:
- 3 → onda birler basamağı → 3/10 kg. 1/10 kg = 100 g olduğu için 3/10 kg = 300 g.
- 5 → yüzde birler basamağı → 5/100 kg. 1/100 kg = 10 g olduğu için 5/100 kg = 50 g.
- Cevap: 2,35 kg = 2 kg 350 g.
Soru: 0,75'i kesir olarak yazınız.
Çözüm: Son rakam yüzde birler basamağında, bu yüzden 0,75 = 75/100. Sadeleştir (25'e böl): 3/4.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "... sayısındaki rakamların basamak değerlerini kesir kullanarak yazınız ve sayıyı çözümleyiniz."
- Her rakam için tek satır: "2 rakamı onda birler basamağındadır, basamak değeri 2/10'dur."
- Sonra çözümleme: "1,275 = 1 + 2/10 + 7/100 + 5/1000."
- Gerçek yaşam bağlamı varsa birime çevir: "2/10 kg = 200 g."
Prova yazılı
Resmî dağılımla birebir aynı: 7 soru, 40 dakika. Süre tut, cevapları ayrı bir kâğıda yaz ve her adımı göster. Toplam 100 puan.
Soru 1 (MAT.6.1.1, 15 puan): Ece, 48 fotoğrafı bir albüme her sayfada eşit sayıda fotoğraf olacak ve hiç fotoğraf artmayacak şekilde yerleştirecektir. Her sayfada en az 4, en fazla 12 fotoğraf olacaktır.
- a) 48'in tüm çarpanlarını çarpan çiftleri yardımıyla yazınız. (6 puan)
- b) Ece fotoğrafları kaç farklı şekilde yerleştirebilir? Her durumda kaç sayfa kullanılacağını yazınız. (6 puan)
- c) Ece fotoğraf sayısını, 8'in katı olan ve 50'den büyük en küçük sayıya çıkarmak istiyor. Kaç fotoğraf daha bastırmalıdır? (3 puan)
Soru 2 (MAT.6.1.2, 10 puan): Bir kırtasiyeye dört basamaklı 52A0 sayısı kadar kalem geldi.
- a) Kalem sayısı 9 ile tam bölünüyorsa A kaçtır? (3 puan)
- b) Kalem sayısının 4 ile tam bölünmesi için A yerine gelebilecek rakamları yazınız. (3 puan)
- c) A = 2 iken kalem sayısının 2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10'dan hangileriyle tam bölündüğünü gerekçeleriyle yazınız. (4 puan)
Soru 3 (MAT.6.1.3, 15 puan): Selin'in kasa şifresi iki basamaklı bir asal sayıdır. Selin şifrenin 87 ya da 89 olduğunu hatırlıyor.
- a) Hangi sayının şifre olabileceğini gerekçesiyle açıklayınız. (6 puan)
- b) 180 sayısını asal çarpanlarına ayırınız ve asal çarpanlarını yazınız. (9 puan)
Soru 4 (MAT.6.1.4, 15 puan):
- a) Bir manav 60 elma ve 84 armudu, meyveleri karıştırmadan ve hiç artmayacak şekilde, her poşette eşit sayıda meyve olacak biçimde poşetleyecektir. En az kaç poşet kullanılır? (8 puan)
- b) Bir bahçede iki ışıklı süs lambası vardır. Biri 6 saniyede bir, diğeri 10 saniyede bir yanıyor. İkisi aynı anda yandıktan sonraki 1 dakika içinde kaç kez daha birlikte yanarlar? (7 puan)
Soru 5 (MAT.6.6.1, 15 puan): Bir zar 80 kez atılmış ve sonuçlar şöyle kaydedilmiştir: 1 sayısı 12 kez, 2 sayısı 15 kez, 3 sayısı 13 kez, 4 sayısı 10 kez, 5 sayısı 16 kez, 6 sayısı 14 kez.
- a) Bu deneye göre zarın 5 gelme olasılığını tahmin ediniz. (5 puan)
- b) Zarın çift sayı gelme olasılığını tahmin ediniz. (5 puan)
- c) Aynı zar 400 kez atılırsa yaklaşık kaç kez 5 gelmesi beklenir? (5 puan)
Soru 6 (MAT.6.6.1, 15 puan): Okul kantinindeki görevli, bir gün boyunca içecek alan 200 öğrenciyi gözlemliyor: 70 öğrenci ayran, 90 öğrenci su, 40 öğrenci meyve suyu almıştır.
- a) Bir öğrencinin ayran alma olasılığını tahmin ediniz. (4 puan)
- b) En olası ve en az olası içecek hangisidir? Olasılıklarını yazarak gösteriniz. (4 puan)
- c) Ertesi gün 300 öğrencinin içecek alması bekleniyor. Görevli yaklaşık kaç meyve suyu hazırlamalıdır? (4 puan)
- d) Mert "Yarın ilk gelen öğrenci kesinlikle su alacak." diyor. Mert'in yorumu doğru mudur? Açıklayınız. (3 puan)
Soru 7 (MAT.6.1.5, 15 puan): Bir pazardan 1,275 kg peynir alınmıştır.
- a) 1,275 sayısındaki her rakamın basamak adını ve basamak değerini kesir kullanarak yazınız. (6 puan)
- b) 1,275 sayısını kesirlerden yararlanarak çözümleyiniz. (4 puan)
- c) 2 rakamının gösterdiği miktar kaç gramdır? (3 puan)
- d) Satıcı yüzde birler basamağındaki rakamı 1 artıracak kadar peynir eklerse kaç gram peynir eklemiş olur? (2 puan)
Prova yazılı çözüm anahtarı
Soru 1 (15 puan)
- a) Çarpan çiftleri: 1 × 48, 2 × 24, 3 × 16, 4 × 12, 6 × 8. Çarpanlar: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48. (Çarpan çiftleri 4 puan, liste 2 puan.)
- b) Bir sayfadaki fotoğraf sayısı 48'in çarpanı ve 4 ile 12 arasında olmalı: 4, 6, 8, 12. (3 puan) Sayfa sayıları: 4'erli → 12 sayfa, 6'şar → 8 sayfa, 8'er → 6 sayfa, 12'şer → 4 sayfa. 4 farklı şekilde yerleştirilir. (3 puan)
- c) 8'in katları: ..., 48, 56, ... 50'den büyük en küçüğü 56. 56 − 48 = 8 fotoğraf daha bastırmalı. (3 puan)
Soru 2 (10 puan)
- a) Rakamlar toplamı 5 + 2 + A + 0 = 7 + A. 9'un katı olmalı: 7 + A = 9 → A = 2. (7 + A = 18 olsaydı A = 11, rakam olmaz.) (3 puan)
- b) Son iki basamak A0, 4'ün katı olmalı: 00, 20, 40, 60, 80. A = 0, 2, 4, 6 veya 8. (3 puan)
- c) Sayı 5220. Son rakam 0 → 2, 5 ve 10 ile bölünür. Son iki basamak 20 = 4 × 5 → 4 ile bölünür. Rakamlar toplamı 9 → 3 ve 9 ile bölünür. 2 ve 3 ile bölündüğü için 6 ile de bölünür. Cevap: Yedisiyle de tam bölünür. (Her doğru gerekçeli grup için 1 puan, toplam 4 puan.)
Soru 3 (15 puan)
- a) 87'nin rakamları toplamı 8 + 7 = 15, 3'ün katı. 87 = 3 × 29, yani 1 ve kendisinden başka çarpanları var; asal değil. (3 puan) 89; 2, 3, 5 ve 7'ye tam bölünmez, 11 × 11 = 121 > 89 olduğu için denemeye gerek kalmaz; 89 asaldır. Şifre 89'dur. (3 puan)
- b) 180 ÷ 2 = 90, 90 ÷ 2 = 45, 45 ÷ 3 = 15, 15 ÷ 3 = 5, 5 ÷ 5 = 1. (Bölme adımları 5 puan.) 180 = 2 · 2 · 3 · 3 · 5 (2 puan). Asal çarpanları: 2, 3 ve 5 (2 puan).
Soru 4 (15 puan)
- a) Karıştırmadan eşit paylaştırma → ortak bölen. "En az poşet" için poşetteki meyve sayısı en büyük olmalı. (2 puan) 60'ın bölenleri: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60. 84'ün bölenleri: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 12, 14, 21, 28, 42, 84. Ortak bölenlerin en büyüğü 12. (3 puan) Elma poşeti 60 ÷ 12 = 5, armut poşeti 84 ÷ 12 = 7, toplam 5 + 7 = 12 poşet. (3 puan)
- b) Tekrar birlikte yanma → ortak kat. (2 puan) 6'nın katları: 6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48, 54, 60. 10'un katları: 10, 20, 30, 40, 50, 60. Ortak katlar 30 ve 60. (3 puan) 1 dakika = 60 saniye içinde 30. ve 60. saniyede, yani 2 kez daha birlikte yanarlar. (2 puan)
Soru 5 (15 puan)
- a) Toplam atış 80 (12 + 15 + 13 + 10 + 16 + 14 = 80). 5 gelme sayısı 16. 16/80 = 1/5. (Formül 2, yerine koyma 2, sadeleştirme 1 puan.)
- b) Çift sayılar 2, 4 ve 6: 15 + 10 + 14 = 39. Olasılık 39/80. (Toplamı bulma 3, sonuç 2 puan.)
- c) 400 × 1/5 = 400 ÷ 5 = 80. Yaklaşık 80 kez 5 gelmesi beklenir. (İşlem 3, yorum 2 puan.)
Soru 6 (15 puan)
- a) 70/200 = 7/20. (4 puan)
- b) Su 90/200 = 9/20, ayran 7/20, meyve suyu 40/200 = 1/5 = 4/20. En olası su, en az olası meyve suyu. (4 puan)
- c) Meyve suyu olasılığı 1/5. 300 × 1/5 = 60. Yaklaşık 60 meyve suyu hazırlamalı. (4 puan)
- d) Doğru değil. Su almanın olasılığı 9/20; 1'den küçük olduğu için kesin değildir. Deneysel olasılık sadece bir tahmindir, ilk öğrenci ayran ya da meyve suyu da alabilir. (3 puan)
Soru 7 (15 puan)
- a) 1 → birler basamağı, değeri 1. 2 → onda birler basamağı, değeri 2/10. 7 → yüzde birler basamağı, değeri 7/100. 5 → binde birler basamağı, değeri 5/1000. (Her rakam 1,5 puan.)
- b) 1,275 = 1 + 2/10 + 7/100 + 5/1000. (4 puan)
- c) 1 kg = 1000 g olduğundan 1/10 kg = 100 g. 2/10 kg = 200 g. (3 puan)
- d) Yüzde birler basamağındaki 1 artış 1/100 kg demektir. 1000 ÷ 100 = 10 g. Yeni miktar 1,285 kg; 10 gram peynir eklenmiştir. (2 puan)
Sınav sabahı 10 dakikalık son tekrar
- Çarpan: sayıyı tam böler, sayıdan büyük olamaz. Kat: sayıyla çarparak bulunur, sonsuzdur.
- Çarpanları bulmak için çarpan çiftlerini 1'den başlayarak yaz.
- Bölünebilme: 2 (çift son), 5 (0 ya da 5 son), 10 (0 son), 4 (son iki basamak), 3 ve 9 (rakamlar toplamı), 6 (hem 2 hem 3).
- 1 asal değil, 2 tek çift asal. 50'ye kadar 15 asal var: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47.
- Asal mı? Küçük asallara böl; asalın kendisiyle çarpımı sayıyı geçince dur.
- Asal çarpanlara ayırırken en küçük asaldan başla, 1 kalana kadar böl, sonunda çarparak kontrol et.
- Paylaştırma, en büyük parça → ortak bölen (EBOB). Buluşma, tekrar birlikte → ortak kat (EKOK).
- Deneysel olasılık = olayın gözlenme sayısı ÷ toplam deneme sayısı; 0 ile 1 arası; tümünün toplamı 1.
- Tahmin: olasılık × yeni deneme sayısı.
- Ondalık: virgülden sonra onda bir (1/10), yüzde bir (1/100), binde bir (1/1000).
- 1/10 kg = 100 g, 1/100 kg = 10 g; 1/10 TL = 10 kuruş, 1/100 TL = 1 kuruş.
- Cevapları cevap kâğıdına yaz, her adımı göster, son cümlede soruyu cevapla.
Tüm kodlamalar tek listede:
- ÇARPAN içeride kalır, KAT dışarı kaçar.
- Çarpan çifti bul, ortada buluşunca dur.
- SON'a bak 2-5-10, SON İKİ'ye bak 4, TOPLA 3-9, İKİSİ BİRDEN 6.
- 1 ASAL DEĞİL, 2 TEK ÇİFT ASAL.
- Böl, böl, 1'e kadar böl; böleni hep asal seç.
- BÖLÜŞÜYORSAN BÖLEN, BULUŞUYORSAN KAT.
- EBOB küçültür, EKOK büyütür.
- OLDU ÷ DENEDİM.
- ON-YÜZ-BİN: kaçıncı basamaktaysan paydada o kadar sıfır.
- Kilo-gram: 1. basamak yüz gram, 2. basamak on gram, 3. basamak bir gram.
Yazılı bitti, sırada ne var?
Bu sınav bütün Türkiye'de aynı sorularla yapıldığı için nerede durduğunu net gösterecek. Sonuca göre düzenli bir çalışma planı ve seni takip eden bir koç istersen koçluk paketlerini incele.
Sık sorulan sorular
6. sınıf matematik yazılısı ne zaman?
Ülke geneli ortak sınav 11 Kasım 2026 Çarşamba günü 10.30-11.10 arasında yapılır. İkili öğretim yapan okullarda öğleden sonraki grup 14.30-15.10 arasında girer. Mazeret sınavı 25 Kasım 2026 Çarşamba günüdür.
Yazılıda kaç soru var, puanlar nasıl?
Toplam 7 açık uçlu soru vardır. Bir soru 10 puan, diğer altı soru 15'er puandır. Toplam 100 puan eder. Test sorusu yoktur.
Okulumun senaryosunu öğrenmem gerekiyor mu?
Hayır. 6. sınıf matematik bu dönem ülke geneli yapıldığı için senaryo yoktur. Soruları Bakanlık hazırlar ve tüm öğrenciler aynı soruları çözer. Bu sayfadaki dağılım herkes için geçerlidir.
En çok hangi konudan soru gelecek?
Deneysel olasılıktan 2 soru gelir. Çarpanlar ve katlar, bölünebilme, asal çarpanlar, ortak bölen-ortak kat ve ondalık gösterimlerden ise birer soru gelir. Hiçbir konuyu atlamamalısın.
Sadece sonucu yazarsam puan alır mıyım?
Açık uçlu sorularda puanın büyük kısmı işlem basamaklarına verilir. Sonuç doğru olsa bile adımları göstermezsen puan kaybedebilirsin. Kuralı yaz, işlemi göster, sonucu bir cümleyle belirt.
Prova yazılıdan düşük aldım, ne yapmalıyım?
Önce puan kaybettiğin soruların hangi konudan olduğunu belirle. O konunun notlarını tekrar oku ve çözümlü örnekleri bakmadan kâğıda yaz. Sınava daha birkaç gün varsa her gün bir zayıf konuyu böyle tekrar et.