BLOG100 ile paketleri incele →
Yarın matematik yazılın var ve henüz doğru düzgün çalışmadıysan panik yapma. Bu yıl 7. sınıf matematik Maarif Modeli ile ilk kez okutuluyor; yani soru tarzı da yeni. MEB'in senaryo tablolarını inceledim ve bu gece çalışman gereken her şeyi tek sayfaya topladım.
Bu sayfada şunlar var: yazılıda hangi öğrenme çıktısından kaç soru gelebileceği, saat saat çalışma planı, dört öğrenme çıktısının konu notları, akılda kalıcı kodlamalar, adım adım çözümlü örnekler ve 40 dakikalık bir prova yazılı ile puanlı çözüm anahtarı.
Nasıl kullanacaksın? Önce çalışma planına bak, sonra konu notlarını sırayla oku, her bölümdeki örneği kâğıt kalemle kendin çöz. En sonda prova yazılıyı süre tutarak çöz ve çözüm anahtarıyla kendini puanla.
Tüm sınıflar: matematik yazılı hazırlık sayfasına git →
Yazılıda neler çıkacak?
Sınav bilgisi:
- Sınav türü: Okul geneli ortak yazılı (OYSS).
- Tarih: 5 Kasım 2026 Perşembe (OYSS takvimine göre; saatini okulundan teyit et).
- Süre: 40 dakika.
- Format: Açık uçlu ve kısa cevaplı sorular; test yok.
- Senaryo: MEB'in 4 senaryosundan birini okulundaki matematik zümresi seçer. Hangisinin seçildiğini bilemezsin, bu yüzden dört öğrenme çıktısının hepsine hazırlan.
Kapsamdaki öğrenme çıktıları (Tema 1: Sayılar ve Nicelikler):
- MAT.7.1.1: Doğal sayı, tam sayı ve rasyonel sayıları yorumlama (Tam Sayılar)
- MAT.7.1.2: Rasyonel sayıların ondalık gösterimleri (Rasyonel Sayılar ve Farklı Temsilleri)
- MAT.7.1.3: Rasyonel sayıları karşılaştırma ve sıralama (Rasyonel Sayılar ve Farklı Temsilleri)
- MAT.7.1.4: Rasyonel sayılarla işlemler ve gerçek yaşam problemleri (Rasyonel Sayılarla İşlemler ve Problem Çözme)
Senaryolara göre soru dağılımı:
- Senaryo 1: MAT.7.1.1 → 1 soru, MAT.7.1.2 → 2 soru, MAT.7.1.3 → 2 soru, MAT.7.1.4 → 2 soru (toplam 7)
- Senaryo 2: MAT.7.1.1 → 1 soru, MAT.7.1.2 → 1 soru, MAT.7.1.3 → 1 soru, MAT.7.1.4 → 2 soru (toplam 5)
- Senaryo 3: MAT.7.1.1 → 2 soru, MAT.7.1.2 → 2 soru, MAT.7.1.3 → 2 soru, MAT.7.1.4 → 1 soru (toplam 7)
- Senaryo 4: MAT.7.1.1 → 2 soru, MAT.7.1.2 → 2 soru, MAT.7.1.3 → 2 soru, MAT.7.1.4 → soru yok (toplam 6)
Bundan çıkan öncelik sırası:
- MAT.7.1.1, MAT.7.1.2 ve MAT.7.1.3 dört senaryonun hepsinde var. Bu üçünü atlama.
- MAT.7.1.2 ve MAT.7.1.3, üç senaryoda 2'şer soruyla geliyor; en çok puan buradan.
- MAT.7.1.4 (problemler) üç senaryoda var, Senaryo 1 ve 2'de 2 soru. Ayrıca diğer soruların içinde de işlem yapacaksın; yani işlem becerisi her soruda lazım.
Son gece çalışma planı
Toplam 4 saat. Saatleri kendine göre kaydırabilirsin, sıra ve süreler önemli.
- 19.00-19.15 (15 dk): Bu sayfadaki "Yazılıda neler çıkacak?" bölümünü oku, defterinden ve ders kitabından konu başlıklarını aç.
- 19.15-19.55 (40 dk): MAT.7.1.1: sayı kümeleri, sayı doğrusu, mutlak değer, tam sayılarla işlemler. Örnekleri kendin çöz.
- 19.55-20.35 (40 dk): MAT.7.1.2: kesri bölme ile ondalığa çevirme, sonlu ve devirli ondalık gösterim.
- 20.35-20.45 (10 dk): Mola. Ekrandan uzaklaş, su iç.
- 20.45-21.25 (40 dk): MAT.7.1.3: karşılaştırma ve sıralama yöntemleri, iki sayı arasında rasyonel sayı bulma.
- 21.25-22.00 (35 dk): MAT.7.1.4: dört işlem, işlem önceliği, problemlerin adım adım çözümü.
- 22.00-22.40 (40 dk): Prova yazılı. Süre tut, kitaba bakma, her adımı yaz.
- 22.40-22.55 (15 dk): Çözüm anahtarıyla puanla; yanlışlarının konusuna dönüp örneği yeniden çöz.
- 22.55-23.00 (5 dk): "Sınav sabahı 10 dakikalık son tekrar" listesini bir kez oku ve uyu.
1. Tam sayılar ve sayı kümeleri (MAT.7.1.1)
Bu bölümde sayı kümelerini tanıyacak, sayıları sayı doğrusunda yorumlayacak ve tam sayılarla işlem yapacaksın.
Sayı kümeleri:
- Doğal sayılar: 0, 1, 2, 3, ...
- Tam sayılar: ..., −3, −2, −1, 0, 1, 2, 3, ... Pozitif tam sayılar, negatif tam sayılar ve sıfırdan oluşur. Sıfır ne pozitif ne negatiftir.
- Rasyonel sayılar: a ve b tam sayı, b ≠ 0 olmak üzere a/b şeklinde yazılabilen sayılar. Örnek: 2/3, −5/4, 0,7, −1,25.
- Her doğal sayı bir tam sayıdır, her tam sayı bir rasyonel sayıdır. Çünkü her tam sayı paydası 1 olan bir kesirdir: −4 = −4/1.
- Tersi her zaman doğru değil: 2/3 bir rasyonel sayıdır ama tam sayı değildir.
Sayı doğrusu ve mutlak değer:
- Sayı doğrusunda sıfırın sağı pozitif, solu negatif sayılardır. Sağa gittikçe sayılar büyür.
- Her rasyonel sayı sayı doğrusunda bir noktaya karşılık gelir. Örneğin −3/2 = −1,5; −1 ile −2'nin tam ortasındadır.
- Bir sayının mutlak değeri, o sayının sayı doğrusunda sıfıra olan uzaklığıdır. Uzaklık negatif olamaz.
- −6'nın mutlak değeri 6, +6'nın mutlak değeri de 6'dır. Defterde mutlak değer, sayı iki dik çizgi arasına yazılarak gösterilir.
- Zıt (ters) sayılar: Sıfıra eşit uzaklıkta, farklı yönlerdeki sayılar. 4 ile −4 zıt sayılardır, toplamları 0'dır.
Tam sayılarla işlemler:
- Toplama, aynı işaretliler: Mutlak değerleri topla, ortak işareti koy. (−5) + (−3) = −8
- Toplama, farklı işaretliler: Büyük mutlak değerden küçüğü çıkar, mutlak değeri büyük olanın işaretini koy. (−9) + 4 = −5
- Çıkarma: Çıkanın işaretini değiştir, toplamaya çevir. 3 − (−6) = 3 + 6 = 9
- Çarpma ve bölme: Aynı işaretli iki sayının çarpımı ve bölümü pozitif, farklı işaretli iki sayının çarpımı ve bölümü negatiftir. (−4) · 3 = −12, (−24) ÷ (−6) = 4
- Çok sayıda çarpanda negatif çarpanları say: Çift sayıda ise sonuç pozitif, tek sayıda ise negatif. (−5) · (−4) · (−1) = −20
Kodlama
Küme kodlaması: "D, T'nin içinde; T, R'nin içinde" yani Doğal ⊂ Tam ⊂ Rasyonel. Küçük kutu büyük kutuya girer.
İşaret kodlaması: "İkiz işaret artı, küs işaret eksi." Aynı işaretliler çarpılınca barışır (+), farklı işaretliler küser (−).
Toplama kodlaması: "Aynıysa topla, farklıysa çıkar; kazanan kim, işaret onun."
Mutlak değer kodlaması: "Mutlak değer yön sormaz, mesafe sorar."
Çözümlü örnek
Soru 1: Erzurum'da sabah sıcaklık −7°C ölçülüyor. Öğlene kadar 12 derece artıyor, akşam ise 9 derece düşüyor. Akşam sıcaklığı kaç derecedir?
- Adım 1: İşlemi kur: −7 + 12 − 9
- Adım 2: Soldan sağa: −7 + 12 = 5 (farklı işaret: 12 − 7 = 5, büyüğün işareti +)
- Adım 3: 5 − 9 = −4
- Sonuç: Akşam sıcaklığı −4°C.
Soru 2: Şu sayıları sınıflandır: 5, −3, 0, 2/3, −1,5, 12/4, −8/2
- Adım 1: Sadeleşen kesirleri hesapla: 12/4 = 3, −8/2 = −4
- Doğal sayılar: 5, 0, 12/4
- Tam sayılar: 5, −3, 0, 12/4, −8/2
- Tam sayı olmayan rasyonel sayılar: 2/3, −1,5
- Hepsi rasyonel sayıdır, çünkü hepsi a/b biçiminde yazılabilir (örneğin 5 = 5/1, −1,5 = −3/2).
Soru 3: −6 ve 4 sayılarından hangisi sıfıra daha uzaktır?
- −6'nın mutlak değeri 6, 4'ün mutlak değeri 4.
- 6 > 4 olduğu için −6 sıfıra daha uzaktır. Dikkat: Sıfıra daha uzak olmak daha büyük olmak demek değildir; −6 < 4.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Verilen sayılardan hangileri tam sayıdır, hangileri tam sayı olmayan rasyonel sayıdır? Gerekçeyle açıklayınız."
- Önce sadeleşen kesirleri hesapla ve yaz (12/4 = 3 gibi).
- Her grubu ayrı satırda listele.
- Gerekçeyi tek cümleyle ekle: "Her tam sayı paydası 1 olan bir kesirdir, bu yüzden aynı zamanda rasyoneldir."
2. Rasyonel sayıların ondalık gösterimi (MAT.7.1.2)
Her rasyonel sayının bir ondalık gösterimi vardır. Bunu bulmak için payı paydaya bölersin.
Kurallar:
- a/b kesrinin ondalık gösterimi için a ÷ b işlemini yap. Örnek: 3/8 = 3 ÷ 8 = 0,375
- Bölme bir noktada sıfır kalanla biterse sonlu ondalık gösterim olur: 7/20 = 0,35
- Bölmede aynı kalan tekrar gelmeye başlarsa basamaklar da tekrar eder; buna devirli ondalık gösterim denir: 2/11 = 0,181818...
- Tekrar eden kısım üzerine çizgi çekilerek yazılır: 0,181818... = 0,1̅8̅ ve 4/15 = 0,2666... = 0,26̅
- Sonuç: Her rasyonel sayının ondalık gösterimi ya sonludur ya da devirlidir.
- Negatif kesirde işaret aynen kalır: −5/6 = −0,8333... = −0,83̅
Kontrol taktiği (bölmeden önce tahmin): Kesri en sade hâline getir. Paydanın asal çarpanlarında sadece 2 ve 5 varsa ondalık gösterim sonludur; 3, 7, 11 gibi başka bir asal çarpan varsa devirlidir. Bu bir tahmin aracıdır; yazılıda yine de bölme işlemini göster.
- 7/20 → 20 = 2 · 2 · 5 → sonlu (0,35)
- 4/15 → 15 = 3 · 5 → devirli (0,2666...)
Devirli ondalığı kesre çevirme (öğretmenin işlediyse):
- Virgülden hemen sonra devreden: 0,4̅ = 4/9; 0,2̅7̅ = 27/99 = 3/11
- Devretmeyen basamak da varsa: (sayının tamamı − devretmeyen kısım) / (devreden basamak kadar 9, devretmeyen basamak kadar 0). Örnek: 0,16̅ = (16 − 1)/90 = 15/90 = 1/6
Kodlama
"Bölme biterse SONLU, kalan dönerse DEVİRLİ." Kalan tekrar ettiği an kalemi bırak, çizgiyi çek.
Payda testi: "2 ile 5 dost, gerisi devir." Sade paydada sadece 2 ve 5 varsa sonlu.
Çözümlü örnek
Soru 1: 7 metrelik kurdele 8 eşit parçaya kesiliyor. Bir parça kaç metredir? Ondalık gösterimle yaz.
- Adım 1: Parça = 7/8 metre, yani 7 ÷ 8 işlemi.
- Adım 2: 7, 8'den küçük; bölüme 0 yaz, virgül koy, 70 ÷ 8 = 8, kalan 6.
- Adım 3: 60 ÷ 8 = 7, kalan 4. Adım 4: 40 ÷ 8 = 5, kalan 0.
- Sonuç: 7/8 = 0,875 metre. Kalan 0 olduğu için sonlu ondalık gösterim.
Soru 2: 5/6 kesrinin ondalık gösterimini bul.
- Adım 1: 5 ÷ 6: bölüme 0, virgül; 50 ÷ 6 = 8, kalan 2.
- Adım 2: 20 ÷ 6 = 3, kalan 2. Adım 3: 20 ÷ 6 = 3, kalan 2...
- Kalan 2 sürekli tekrar ediyor, bu yüzden 3 basamağı da sonsuza kadar tekrar eder.
- Sonuç: 5/6 = 0,8333... = 0,83̅ (devirli ondalık gösterim).
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Verilen kesrin ondalık gösterimini bölme işlemi yaparak bulunuz. Gösterim sonlu mu, devirli mi? Açıklayınız."
- Bölme işlemini kalanlarıyla birlikte göster (puanın çoğu burada).
- Sonucu yaz ve türünü belirt: "Kalan 0 oldu, sonlu" veya "Kalan 2 tekrar etti, devirli".
- Devirli ise hem 0,8333... hem de çizgili gösterimi yaz.
3. Rasyonel sayıları karşılaştırma ve sıralama (MAT.7.1.3)
İki rasyonel sayıyı karşılaştırırken amaç, hangisinin sayı doğrusunda daha sağda olduğunu bulmaktır.
Temel kurallar:
- Her pozitif sayı sıfırdan, sıfır da her negatif sayıdan büyüktür.
- İki negatif sayıdan mutlak değeri büyük olan daha küçüktür: −0,9 < −0,2
- Paydalar eşitse payı büyük olan büyüktür: 5/9 > 4/9
- Paylar eşitse (pozitif kesirlerde) paydası küçük olan büyüktür: 3/5 > 3/7
- Paydalar farklıysa payda eşitle ya da ikisini de ondalığa çevir.
- Bütüne tamamlama: 7/8 ile 9/10 karşılaştırmasında 1'e uzaklıklara bak. 7/8'in eksiği 1/8, 9/10'un eksiği 1/10. Eksiği az olan büyüktür: 9/10 > 7/8.
- Sembollerle yaz: küçüktür (<), büyüktür (>), eşittir (=). Sıralamada "küçükten büyüğe" mi, "büyükten küçüğe" mi istendiğine dikkat et.
- Herhangi iki rasyonel sayı arasında mutlaka başka bir rasyonel sayı vardır. Bulmak için iki sayıyı toplayıp 2'ye bölebilirsin.
Kodlama
"Sağdaki kazanır." Sayı doğrusunda hangisi daha sağdaysa o büyüktür; eksi tarafta bile.
Negatifler için: "Borcu çok olan daha fakir." −10 TL borç, −2 TL borçtan daha kötüdür: −10 < −2.
Karşılaştırma için "EPO" sırası: Eşitle (payda), Payı kıyasla, Ondalığa çevir (gerekirse).
Çözümlü örnek
Soru 1: −3/4, 2/5, −0,7, −1/2 ve 0,45 sayılarını küçükten büyüğe sırala.
- Adım 1: Hepsini ondalığa çevir: −3/4 = −0,75; 2/5 = 0,4; −1/2 = −0,5.
- Adım 2: Negatifler: −0,75, −0,7, −0,5. Mutlak değeri büyük olan küçük: −0,75 < −0,7 < −0,5.
- Adım 3: Pozitifler: 0,4 < 0,45.
- Sonuç: −3/4 < −0,7 < −1/2 < 2/5 < 0,45
Soru 2: −5/6 ile −7/9 sayılarını karşılaştır.
- Adım 1: Paydaları 18'de eşitle: −5/6 = −15/18, −7/9 = −14/18.
- Adım 2: Mutlak değerler 15/18 ve 14/18; mutlak değeri büyük olan negatif sayı daha küçüktür.
- Sonuç: −5/6 < −7/9
Soru 3: 1/3 ile 1/2 arasında bir rasyonel sayı yaz.
- Adım 1: Topla: 1/3 + 1/2 = 2/6 + 3/6 = 5/6.
- Adım 2: 2'ye böl: 5/6 ÷ 2 = 5/12.
- Kontrol: 1/3 = 4/12 ve 1/2 = 6/12; 4/12 < 5/12 < 6/12. Cevap: 5/12.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Verilen sayıları küçükten büyüğe sıralayınız ve sıralamayı nasıl yaptığınızı açıklayınız."
- Kullandığın yöntemi yaz: "Hepsini ondalık gösterime çevirdim" ya da "Paydaları 18'de eşitledim."
- Çevirme işlemlerini tek tek göster.
- Sonucu < sembolüyle ve sayıların ilk verildiği hâliyle yaz (−3/4, ondalık hâli değil).
- Açıklama istenirse sayı doğrusunu kullan: "−5/6, sayı doğrusunda −7/9'un solundadır."
4. Rasyonel sayılarla işlemler ve problem çözme (MAT.7.1.4)
Bu bölüm hem kendi sorularında hem de diğer soruların içinde karşına çıkar. İşlemleri sağlam yap, problemde her adımı yazıyla göster.
İşlem kuralları:
- Toplama ve çıkarma: Paydaları eşitle, payları topla ya da çıkar, paydayı aynen yaz. Tam sayılardaki işaret kuralları aynen geçerli.
- Çarpma: Pay ile pay, payda ile payda çarpılır. Önce sadeleştirmek işini kolaylaştırır.
- Bölme: Birinci kesir aynen yazılır, ikinci kesir ters çevrilip çarpılır.
- İşaret kuralı: Çarpma ve bölmede "ikiz işaret artı, küs işaret eksi" burada da geçerli.
- İşlem önceliği: Önce parantez içi, sonra çarpma ve bölme (soldan sağa), en son toplama ve çıkarma (soldan sağa).
- Ondalık gösterimli sayılarda toplama ve çıkarma yaparken virgülleri alt alta hizala.
Problem çözme basamakları:
- Anla: Verilenleri ve isteneni yaz.
- Planla: Hangi işlemleri yapacağını seç; gerekirse şema, sayı doğrusu ya da şerit model çiz.
- Uygula: İşlemleri adım adım yap.
- Kontrol et: Bulduğun sonucu problemin içine koyup doğruluğunu kontrol et.
Kodlama
Bölme kodlaması: "Birinci kalsın, ikinci dönsün, çarpma başlasın."
İşlem önceliği: "Parantez kapıyı açar, çarpma-bölme içeri girer, toplama-çıkarma en son gelir."
Problem kodlaması: "VİÇK" yani Verilen, İstenen, Çözüm, Kontrol. Her probleme bu dört başlıkla başla.
Çözümlü örnek
Soru 1: −2/3 + 5/6 − 1/4 işleminin sonucunu bul.
- Adım 1: Paydaları 12'de eşitle: −8/12 + 10/12 − 3/12
- Adım 2: Payları işle: −8 + 10 − 3 = −1
- Sonuç: −1/12
Soru 2: (−3/4) · (8/9) ve (−5/6) ÷ (−10/3) işlemlerini yap.
- Çarpma: (−3/4) · (8/9) = −24/36 = −2/3 (farklı işaret, sonuç negatif)
- Bölme: (−5/6) ÷ (−10/3) = (−5/6) · (−3/10) = 15/60 = 1/4 (aynı işaret, sonuç pozitif)
Soru 3: −1/2 + 3/4 · (−2/3) işlemini yap.
- Adım 1: Önce çarpma: 3/4 · (−2/3) = −6/12 = −1/2
- Adım 2: Sonra toplama: −1/2 + (−1/2) = −1
- Sonuç: −1. Dikkat: Soldan sağa toplayıp sonra çarpsaydın −1/6 bulurdun, bu yanlış olurdu.
Soru 4: Bir su deposunun 3/5'i dolu. Depoya 12 litre su eklenince deponun 4/5'i doluyor. Deponun tamamı kaç litredir?
- Verilen: Başta 3/5 dolu, 12 litre eklenince 4/5 dolu.
- İstenen: Deponun tamamı.
- Çözüm: Eklenen kısım 4/5 − 3/5 = 1/5. Deponun 1/5'i 12 litre ise tamamı 12 · 5 = 60 litre.
- Kontrol: 60'ın 3/5'i 36, 36 + 12 = 48; 60'ın 4/5'i 48. Doğru.
Soru 5: Ayşe'nin 360 TL'si var. Parasının 1/4'üyle kitap, kalan paranın 2/3'üyle ayakkabı bağcığı ve çorap alıyor. Geriye kaç TL kalır?
- Adım 1: Kitap: 360 · 1/4 = 90 TL. Kalan: 360 − 90 = 270 TL.
- Adım 2: İkinci harcama: 270 · 2/3 = 180 TL. Kalan: 270 − 180 = 90 TL.
- Sonuç: Geriye 90 TL kalır.
Yazılıda böyle cevap yaz
Soru kalıbı: "Problemi çözünüz ve çözüm sürecinizi açıklayınız. Sonucunuzun doğruluğunu kontrol ediniz."
- Verilenleri ve isteneni kısa yaz.
- İşlemi kurup her adımı ayrı satırda yap.
- Sonucu birimiyle yaz (TL, litre, °C, metre).
- Kontrol adımını mutlaka ekle; Maarif programında "çözümü kontrol eder" ayrı bir beceri.
Prova yazılı
Bu prova, 7 soruluk Senaryo 1 dağılımına göre hazırlandı (MAT.7.1.1 → 1, MAT.7.1.2 → 2, MAT.7.1.3 → 2, MAT.7.1.4 → 2). Senaryo 3 de 7 soru ama problem sorusu daha az; Senaryo 1 hazırlanırsan diğerlerine de hazır olursun. Süren 40 dakika, toplam 100 puan.
Soru 1 (MAT.7.1.1, 14 puan): Bir hava durumu sayfasında beş günün sabah sıcaklıkları şöyle: Pazartesi −4°C, Salı 3°C, Çarşamba −6°C, Perşembe 0°C, Cuma 2,5°C.
- a) Bu sayılardan hangileri tam sayıdır, hangisi tam sayı olmayan bir rasyonel sayıdır? (4 puan)
- b) Sabah sıcaklığı sıfıra en uzak olan gün hangisidir? Mutlak değer kullanarak açıklayınız. (4 puan)
- c) En yüksek ve en düşük sıcaklık arasındaki fark kaç derecedir? İşlemle gösteriniz. (6 puan)
Soru 2 (MAT.7.1.2, 14 puan): Ali 7 metrelik kurdeleyi 8 eşit parçaya, Elif ise 7 metrelik kurdeleyi 12 eşit parçaya kesiyor. Her ikisinin bir parçasının uzunluğunu bölme işlemi yaparak ondalık gösterimle yazınız. Hangisinin ondalık gösterimi sonlu, hangisinin devirlidir? Nedenini açıklayınız.
Soru 3 (MAT.7.1.2, 14 puan): Deniz, "Her rasyonel sayının ondalık gösterimi ya bir yerde biter ya da bir yerden sonra aynı basamaklar tekrar eder." diyor.
- a) 3/11 kesrinin ondalık gösterimini bölme işlemi yaparak bulunuz. (6 puan)
- b) 9/40 kesrinin ondalık gösterimini bulunuz. (4 puan)
- c) Bulduğunuz iki sonucu kullanarak Deniz'in ifadesini açıklayınız. (4 puan)
Soru 4 (MAT.7.1.3, 14 puan): Dört dalgıcın deniz yüzeyine göre konumları şöyle: Ece −12,6 m, Can −25/2 m, Mert −51/4 m, Zeynep −38/3 m.
- a) Bu konumları küçükten büyüğe sıralayıp sembolle gösteriniz. (10 puan)
- b) Yüzeye en uzak (en derindeki) dalgıç kimdir? (4 puan)
Soru 5 (MAT.7.1.3, 14 puan): Bir sınıfta iki öğrenci −2/5 ile −1/3 sayılarını tartışıyor.
- a) Bu iki sayıdan hangisi daha büyüktür? Payda eşitleyerek gösteriniz ve sayı doğrusunu kullanarak açıklayınız. (8 puan)
- b) Bu iki sayı arasında bulunan bir rasyonel sayı yazınız ve gerçekten arada olduğunu gösteriniz. (6 puan)
Soru 6 (MAT.7.1.4, 15 puan): Selin aylık harçlığının 2/5'ini kitaba, kalan paranın 1/4'ünü sinemaya harcıyor. Geriye 360 TL kalıyor. Selin'in aylık harçlığı kaç TL'dir? Çözümünüzü kontrol ediniz.
Soru 7 (MAT.7.1.4, 15 puan): Bir dondurucunun sıcaklığı −18,5°C iken arıza nedeniyle her saat 3/4°C artıyor.
- a) Arızadan 6 saat sonra dondurucunun sıcaklığı kaç °C olur? (8 puan)
- b) Teknisyen geldikten sonra sıcaklık her saat 1,5°C düşüyor. Sıcaklık kaç saatte −20°C'ye iner? (7 puan)
Prova yazılı çözüm anahtarı
Soru 1 (14 puan)
- a) Tam sayılar: −4, 3, −6, 0. Tam sayı olmayan rasyonel sayı: 2,5 (= 5/2). (Doğru gruplama 4 puan; bir hata varsa 2 puan.)
- b) Mutlak değerler: 4, 3, 6, 0 ve 2,5. En büyük mutlak değer 6, yani Çarşamba (−6°C) sıfıra en uzak gün. (Mutlak değerleri yazmak 2, doğru gün 2 puan.)
- c) En yüksek 3°C, en düşük −6°C. Fark: 3 − (−6) = 3 + 6 = 9°C. (En yüksek ve en düşüğü belirlemek 2, işlemi kurmak 2, sonuç 2 puan.)
Soru 2 (14 puan)
- Ali: 7/8 → 7 ÷ 8: 70 ÷ 8 = 8 kalan 6; 60 ÷ 8 = 7 kalan 4; 40 ÷ 8 = 5 kalan 0. Sonuç 0,875 m. (Bölme işlemi 4, sonuç 1 puan.)
- Elif: 7/12 → 7 ÷ 12: 70 ÷ 12 = 5 kalan 10; 100 ÷ 12 = 8 kalan 4; 40 ÷ 12 = 3 kalan 4; 40 ÷ 12 = 3 kalan 4... Sonuç 0,58333... = 0,583̅ m. (Bölme işlemi 4, sonuç 1 puan.)
- Açıklama: Ali'nin bölmesinde kalan 0 olduğu için sonlu; Elif'in bölmesinde kalan 4 tekrar ettiği için 3 basamağı sürekli tekrar ediyor, devirli. (4 puan)
Soru 3 (14 puan)
- a) 3 ÷ 11: 30 ÷ 11 = 2 kalan 8; 80 ÷ 11 = 7 kalan 3; 30 ÷ 11 = 2 kalan 8... Kalanlar 8 ve 3 sırayla tekrar ediyor. Sonuç: 3/11 = 0,272727... = 0,2̅7̅. (Bölme 4, sonuç ve çizgili gösterim 2 puan.)
- b) 9/40 = 9 ÷ 40 = 0,225 (90 ÷ 40 = 2 kalan 10; 100 ÷ 40 = 2 kalan 20; 200 ÷ 40 = 5 kalan 0). (Bölme 3, sonuç 1 puan.)
- c) 9/40'ın ondalık gösterimi bir yerde bitiyor (sonlu), 3/11'inki ise 27 basamaklarını tekrar ediyor (devirli). İkisi de rasyonel sayı ve iki durumdan birine uyuyor; bu, Deniz'in ifadesiyle uyumludur. (Her iki sonucu ifadeye bağlamak 4 puan; tek örnek bağlanırsa 2 puan.)
Soru 4 (14 puan)
- a) Ondalığa çevir: Can −25/2 = −12,5; Mert −51/4 = −12,75; Zeynep −38/3 = −12,666... = −12,6̅; Ece −12,6. (Her doğru çevirme 2 puan, toplam 6 puan.)
- Mutlak değeri büyük olan negatif sayı daha küçüktür: 12,75 > 12,666... > 12,6 > 12,5.
- Sıralama: −51/4 < −38/3 < −12,6 < −25/2 (Mert < Zeynep < Ece < Can). (Doğru sıralama ve sembol 4 puan.)
- b) En küçük sayı −51/4 = −12,75 olduğu için yüzeye en uzak dalgıç Mert'tir. (4 puan)
Soru 5 (14 puan)
- a) Paydaları 15'te eşitle: −2/5 = −6/15, −1/3 = −5/15. (4 puan)
- −5/15 sayısı sıfıra daha yakın, sayı doğrusunda −6/15'in sağında yer alır. Bu yüzden −1/3 > −2/5. (Karşılaştırma ve sayı doğrusu açıklaması 4 puan.)
- b) İki sayıyı topla ve 2'ye böl: (−2/5 + (−1/3)) ÷ 2 = (−11/15) ÷ 2 = −11/30. (İşlem 3 puan.)
- Kontrol: −2/5 = −12/30 ve −1/3 = −10/30; −12/30 < −11/30 < −10/30 olduğu için −11/30 aradadır. (Gösterim 3 puan.) Not: Arada olduğu gösterilen her doğru sayı (örneğin paydalar 30'da eşitlenerek bulunan −11/30) tam puan alır.
Soru 6 (15 puan)
- Adım 1: Kitaptan sonra kalan kısım: 1 − 2/5 = 3/5. (3 puan)
- Adım 2: Sinemaya harcanan: kalanın 1/4'ü = 3/5 · 1/4 = 3/20. (3 puan)
- Adım 3: Geriye kalan kısım: 3/5 − 3/20 = 12/20 − 3/20 = 9/20. (3 puan)
- Adım 4: Harçlığın 9/20'si 360 TL ise 1/20'si 360 ÷ 9 = 40 TL, tamamı 40 · 20 = 800 TL. (3 puan)
- Kontrol: Kitap 800 · 2/5 = 320 TL, kalan 480 TL; sinema 480 · 1/4 = 120 TL; geriye 480 − 120 = 360 TL. Doğru. (3 puan)
Soru 7 (15 puan)
- a) 6 saatteki artış: 6 · 3/4 = 18/4 = 4,5°C. (4 puan)
- Yeni sıcaklık: −18,5 + 4,5 = −14°C. (4 puan)
- b) −14°C'den −20°C'ye inmesi gereken miktar: −14 − (−20) = 6°C. (3 puan)
- Süre: 6 ÷ 1,5 = 4 saat. (2 puan)
- Kontrol: −14 − 4 · 1,5 = −14 − 6 = −20°C. Doğru. (2 puan)
Sınav sabahı 10 dakikalık son tekrar
Formül ve kurallar:
- Doğal ⊂ Tam ⊂ Rasyonel; her tam sayı paydası 1 olan bir kesirdir.
- Rasyonel sayı: a/b, a ve b tam sayı, b ≠ 0.
- Mutlak değer: sıfıra uzaklık; hiçbir zaman negatif değil.
- Aynı işaretli çarpım ve bölüm pozitif, farklı işaretli negatif.
- Çıkarma: çıkanın işaretini değiştir, topla. 3 − (−6) = 9
- Kesri ondalığa çevirmek için payı paydaya böl.
- Kalan 0 olursa sonlu, kalan tekrar ederse devirli ondalık gösterim.
- Sade paydada sadece 2 ve 5 varsa ondalık gösterim sonludur.
- Negatiflerde mutlak değeri büyük olan küçüktür.
- İki sayının arasındaki bir rasyonel sayı: topla, 2'ye böl.
- Kesirlerde bölme: birinciyi aynen yaz, ikinciyi ters çevir, çarp.
- İşlem önceliği: parantez, çarpma-bölme, toplama-çıkarma.
Tüm kodlamalar:
- "D, T'nin içinde; T, R'nin içinde."
- "İkiz işaret artı, küs işaret eksi."
- "Aynıysa topla, farklıysa çıkar; kazanan kim, işaret onun."
- "Mutlak değer yön sormaz, mesafe sorar."
- "Bölme biterse SONLU, kalan dönerse DEVİRLİ."
- "2 ile 5 dost, gerisi devir."
- "Sağdaki kazanır."
- "Borcu çok olan daha fakir."
- "EPO: Eşitle, Payı kıyasla, Ondalığa çevir."
- "Birinci kalsın, ikinci dönsün, çarpma başlasın."
- "Parantez kapıyı açar, çarpma-bölme içeri girer, toplama-çıkarma en son gelir."
- "VİÇK: Verilen, İstenen, Çözüm, Kontrol."
Yazılı bitti, sırada ne var?
Bu gece toparladığın konular, 7. sınıfın geri kalanında ve LGS'de sürekli karşına çıkacak. Her yazılıya son gece yetişmek yerine düzenli bir planla ilerlemek istersen koçluk paketlerini incele.
Sık sorulan sorular
7. sınıf matematik 1. yazılı ne zaman?
OYSS takvimine göre 7. sınıf matematik 1. dönem 1. ortak yazılısı 5 Kasım 2026 Perşembe günü yapılıyor ve 40 dakika sürüyor. Ders saatini okulundan ya da öğretmeninden teyit et.
7. sınıf matematik 1. yazılıda hangi konular var?
Sınav, Sayılar ve Nicelikler temasının dört öğrenme çıktısını kapsıyor: sayı kümeleri ve tam sayılar (MAT.7.1.1), rasyonel sayıların ondalık gösterimi (MAT.7.1.2), rasyonel sayıları karşılaştırma ve sıralama (MAT.7.1.3), rasyonel sayılarla işlemler ve problem çözme (MAT.7.1.4).
Yazılıda kaç soru çıkacak?
MEB'in dört senaryosunda soru sayısı 5 ile 7 arasında değişiyor. Okulundaki matematik zümresi bu senaryolardan birini seçiyor; bu yüzden dört öğrenme çıktısının hepsine hazırlanman gerekiyor.
Sorular test mi, klasik mi?
Sorular açık uçlu ve kısa cevaplı; test sorusu yok. Puan yalnızca sonuca değil işlem basamaklarına da verildiği için her adımı açıkça yazman sana puan kazandırır.
Devirli ondalık sayıyı kesre çevirme yazılıda çıkar mı?
Öğrenme çıktısı daha çok kesri ondalığa çevirmeye ve gösterimin sonlu mu devirli mi olduğunu yorumlamaya odaklanıyor. Öğretmenin derste devirli ondalığı kesre çevirmeyi işlediyse bu sayfadaki kuralı da tekrar etmen iyi olur.