Derece Kampüsü Derece Kampüsü

8. Sınıf Matematik 1. Dönem 1. Yazılı: Son Gece Notları, Kodlamalar ve Prova Yazılı

8. sınıf matematik 1. yazılısı için çarpanlar, EBOB-EKOK, üslü ve kareköklü ifadeler notları, kodlamalar, çözümlü örnekler ve puanlı prova yazılı.

8. Sınıf Matematik 1. Yazılı Notları kapak görseli: 8. sınıf, matematik, 1. dönem 1. yazılı

BLOG100 ile paketleri incele →

Yarın matematik yazılın var ve henüz çalışmadıysan panik yapma. MEB'in 8. sınıf matematik konu-soru dağılım senaryolarını inceledim; hangi konudan kaç soru gelebileceğini çıkardım, notları ve prova yazılıyı buna göre kurdum.

Sayfada 11 kazanımın tamamı için konu notu, kodlamalar, çözümlü örnekler, "yazılıda böyle cevap yaz" kalıpları, 40 dakikalık prova yazılı ve puanlı çözüm anahtarı var. Çalışma planını takip et, örnekleri önce kendin çöz, gecenin sonunda provayı süre tutarak yap.

Açık uçlu matematik yazılısında puan işlem basamaklarına verilir. Sadece sonucu yazma, adımları göster. Sonuç yanlış çıksa bile doğru adımlar puan getirir.

Tüm sınıflar: matematik yazılı hazırlık sayfasına git →

Yazılıda neler çıkacak?

Bu yıl 8. sınıflar ortak yazılı uygulamasının (OYSS) kapsamında değil; MEB'in yayımladığı konu-soru dağılım senaryoları var ve okulun zümresi bunlardan birini seçiyor. Sınav günü okul tarafından belirleniyor, bu yüzden tarihi ve süreyi okulundan teyit et. Genelde bir ders saati (40 dakika) sürüyor ve sorular açık uçlu ya da kısa cevaplı oluyor.

Bu yıl LGS yılın olduğu için şunu da bil: bu yazılıdaki çarpanlar-katlar, üslü ifadeler ve kareköklü ifadeler LGS'de de soruluyor, yani bu gece çalıştığın her şey LGS hazırlığına da yazılıyor.

Kapsamdaki tema: Sayılar ve İşlemler. Kazanımlar:

  • M.8.1.1.1: Pozitif tam sayıların çarpanlarını bulma, asal çarpanları üslü yazma
  • M.8.1.1.2: EBOB ve EKOK hesaplama, problem çözme
  • M.8.1.1.3: İki doğal sayının aralarında asal olup olmadığını belirleme
  • M.8.1.2.1: Tam sayıların tam sayı kuvvetlerini hesaplama
  • M.8.1.2.2: Üslü ifadelerin temel kuralları, denk ifadeler
  • M.8.1.2.3: Ondalık gösterimi 10'un kuvvetleriyle çözümleme
  • M.8.1.2.4: Bir sayıyı 10'un farklı kuvvetleriyle ifade etme
  • M.8.1.2.5: Bilimsel gösterim ve karşılaştırma
  • M.8.1.3.1: Tam kare sayılar ve karekökleri arasındaki ilişki
  • M.8.1.3.2: Tam kare olmayan kareköklü sayının hangi iki doğal sayı arasında olduğu
  • M.8.1.3.3: Kareköklü ifadeyi a√b biçiminde yazma, katsayıyı kök içine alma

Senaryolara göre soru dağılımı

  • Senaryo 1 (11 soru): M.8.1.1.1 → 1, M.8.1.1.2 → 1, M.8.1.1.3 → 1, M.8.1.2.1 → 1, M.8.1.2.2 → 1, M.8.1.2.3 → 1, M.8.1.2.4 → 1, M.8.1.2.5 → 1, M.8.1.3.1 → 1, M.8.1.3.2 → 1, M.8.1.3.3 → 1
  • Senaryo 2 (8 soru): M.8.1.1.1 → 1, M.8.1.1.2 → 2, M.8.1.2.2 → 2, M.8.1.3.2 → 1, M.8.1.3.3 → 2
  • Senaryo 3 (11 soru): M.8.1.1.1 → 1, M.8.1.1.2 → 2, M.8.1.1.3 → 1, M.8.1.2.2 → 2, M.8.1.2.3 → 1, M.8.1.2.4 → 1, M.8.1.2.5 → 1, M.8.1.3.1 → 1, M.8.1.3.2 → 1
  • Senaryo 4 (8 soru): M.8.1.1.2 → 2, M.8.1.2.1 → 1, M.8.1.2.2 → 2, M.8.1.2.4 → 2, M.8.1.3.2 → 1
  • Senaryo 5 (10 soru): M.8.1.1.1 → 1, M.8.1.1.2 → 3, M.8.1.2.2 → 3, M.8.1.2.3 → 1, M.8.1.2.4 → 1, M.8.1.2.5 → 1
  • Senaryo 6 (9 soru): M.8.1.1.1 → 1, M.8.1.1.2 → 2, M.8.1.1.3 → 1, M.8.1.2.1 → 1, M.8.1.2.2 → 2, M.8.1.2.4 → 1, M.8.1.2.5 → 1

Öncelik sırası

  • Her senaryoda var: EBOB-EKOK (M.8.1.1.2) ve üslü ifade kuralları (M.8.1.2.2). Bu ikisinden toplamda 2-6 soru gelebilir; önce bunları sağlamlaştır.
  • 6 senaryonun 5'inde var: çarpanlar ve asal çarpanlar (M.8.1.1.1), sayıyı 10'un farklı kuvvetleriyle yazma (M.8.1.2.4).
  • 6 senaryonun 4'ünde var: bilimsel gösterim (M.8.1.2.5), karekökün hangi iki doğal sayı arasında olduğu (M.8.1.3.2).
  • Daha az çıkanlar: aralarında asal, tam sayı kuvvetleri, çözümleme, tam kare-karekök ilişkisi, a√b yazma. Bunlar kısa konular, atlamadan hızlıca geç.

Son gece çalışma planı

Toplam yaklaşık 4 saat. Kısaltman gerekirse kareköklü kısmı hızlandır, EBOB-EKOK ve üslü ifadeleri kesme.

  1. 0:00-0:15 — "Yazılıda neler çıkacak?" bölümünü ve en alttaki sabah tekrar listesini oku.
  2. 0:15-1:00 — Çarpanlar, EBOB-EKOK, aralarında asal (45 dk). Örnekleri defterde çöz.
  3. 1:00-1:10 — Mola. Ekrandan uzaklaş, su iç.
  4. 1:10-2:10 — Üslü ifadeler, beş kazanımın tamamı (60 dk). Kuralları kendi cümlelerinle bir kâğıda yaz.
  5. 2:10-2:40 — Kareköklü ifadeler, üç kazanım (30 dk). 1'den 20'ye kadar tam kareleri ezberle.
  6. 2:40-2:50 — Mola.
  7. 2:50-3:30 — Prova yazılı (40 dk). Süre tut, kitaba ve notlara bakma.
  8. 3:30-3:50 — Çözüm anahtarıyla kendini puanla, kaybettiğin adımları kırmızıyla işaretle.

1. Çarpanlar ve asal çarpanlar (M.8.1.1.1)

  • Bir sayıyı kalansız bölen pozitif tam sayılar o sayının çarpanlarıdır (bölenleri).
  • Çarpanları bulmak için sayıyı iki sayının çarpımı olarak yaz: 1 ile başla, sayılar birbirine yaklaşana kadar devam et.
  • Asal sayı: 1'den büyük, yalnızca 1'e ve kendisine bölünen sayı. İlk asallar: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29.
  • 1 asal değildir. 2 tek çift asaldır.
  • Asal çarpanlara ayırmak için sayıyı en küçük asaldan başlayarak böl (bölen merdiveni ya da çarpan ağacı), 1'e inene kadar devam et. Sonucu üslü yaz.

Kodlama

Çarpanlar çift çift gelir: soldan küçüğü, sağdan büyüğü yaz; ortada buluşunca dur.
Bölen merdiveni: en küçük asaldan başla, 1'e inmeden merdivenden inme.

Çözümlü örnek

Soru: 36 sayısının tüm pozitif çarpanlarını bul ve 36'yı asal çarpanlarının üslü ifadesi şeklinde yaz.

  • Çarpım çiftleri: 1 · 36, 2 · 18, 3 · 12, 4 · 9, 6 · 6. Burada sayılar buluştu, dur.
  • Çarpanlar: 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36 (9 tane).
  • Asal çarpanlara ayırma: 36 ÷ 2 = 18, 18 ÷ 2 = 9, 9 ÷ 3 = 3, 3 ÷ 3 = 1.
  • Sonuç: 36 = 2 · 2 · 3 · 3 = 2² · 3²

Yazılıda böyle cevap yaz

Soru kalıbı: "… sayısının pozitif çarpanlarını yazınız / asal çarpanlarının çarpımı şeklinde üslü ifade olarak yazınız."

  • Çarpım çiftlerini tek tek yaz, sonra çarpanları küçükten büyüğe sırala.
  • Bölen merdivenini kâğıtta göster; sonucu en sonda üslü biçimde yaz.

2. EBOB ve EKOK (M.8.1.1.2)

  • EBOB (en büyük ortak bölen): İki ya da daha fazla sayının her birini bölen en büyük sayı.
  • EKOK (en küçük ortak kat): İki ya da daha fazla sayının her birinin katı olan en küçük pozitif sayı.
  • Asal çarpan yöntemi: Sayıları asal çarpanlarına ayır. EBOB için ortak asalların küçük üslüsünü, EKOK için tüm asalların büyük üslüsünü al.
  • Ortak bölme (bölen tablosu) yöntemi de kullanılabilir: EBOB'u ikisini birden bölen asallar verir, EKOK'u tüm bölenlerin çarpımı verir.
  • İki sayı için: EBOB · EKOK = sayıların çarpımı.

Problemlerde hangisini kullanacağını kelimelerden anla:

  • EBOB: "en büyük", "eşit parçalara ayırma", "artmayacak şekilde paylaştırma", "en az sayıda kutu/fidan".
  • EKOK: "tekrar birlikte", "ilk kez aynı anda", "en az kaç tane olmalı ki hepsine bölünsün".

Kodlama

Bölüyorsam EBOB, buluşuyorsam EKOK.
EBOB küçüğe bakar, EKOK büyüğe: ortak asalın küçük üssü EBOB'a, hepsinin büyük üssü EKOK'a.

Çözümlü örnek

Soru 1: 24 ve 36 sayılarının EBOB ve EKOK'unu bul.

  • 24 = 2³ · 3
  • 36 = 2² · 3²
  • EBOB = 2² · 3 = 12 (ortak asallar 2 ve 3, küçük üsler)
  • EKOK = 2³ · 3² = 72 (tüm asallar, büyük üsler)
  • Kontrol: 12 · 72 = 864 ve 24 · 36 = 864.

Soru 2: 18 litre zeytinyağı ve 30 litre ayçiçek yağı, birbirine karıştırılmadan, eşit hacimli şişelere boşluk kalmayacak şekilde doldurulacak. En az kaç şişe gerekir?

  • En az şişe için şişe hacmi en büyük olmalı: EBOB(18, 30).
  • 18 = 2 · 3², 30 = 2 · 3 · 5, EBOB = 2 · 3 = 6 litre.
  • Şişe sayısı: 18 ÷ 6 = 3 ve 30 ÷ 6 = 5, toplam 3 + 5 = 8 şişe.

Soru 3: Üç otobüs aynı duraktan 12, 15 ve 20 dakikada bir kalkıyor. Üçü birlikte saat 08.00'de kalktıysa, ilk kez tekrar ne zaman birlikte kalkarlar?

  • "Tekrar birlikte" demek EKOK demek.
  • 12 = 2² · 3, 15 = 3 · 5, 20 = 2² · 5, EKOK = 2² · 3 · 5 = 60 dakika.
  • 08.00 + 60 dakika = 09.00.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • İlk satırda neden EBOB ya da EKOK seçtiğini bir cümleyle yaz, asal çarpanlara ayırmayı göster, sonra soruda isteneni (şişe sayısı, saat) ayrıca hesapla.

3. Aralarında asal sayılar (M.8.1.1.3)

  • Ortak böleni yalnızca 1 olan iki doğal sayıya aralarında asal denir. Yani EBOB'ları 1'dir.
  • Sayıların kendilerinin asal olması gerekmez: 8 ve 9 asal değil ama aralarında asaldır.
  • Ardışık iki doğal sayı her zaman aralarında asaldır.
  • 1, her doğal sayıyla aralarında asaldır.
  • Aralarında asal iki sayının EKOK'u, sayıların çarpımına eşittir.

Kodlama

Ortak bölen sadece 1 ise yollar ayrı: aralarında asal.
Ardışıklar hep aralarında asaldır.

Çözümlü örnek

Soru: 35 ve 48 ile 21 ve 35 sayı ikililerinin aralarında asal olup olmadığını belirle.

  • 35 = 5 · 7, 48 = 2⁴ · 3. Ortak asal çarpan yok, EBOB = 1. Aralarında asaldır. EKOK = 35 · 48 = 1680.
  • 21 = 3 · 7, 35 = 5 · 7. Ortak asal çarpan 7, EBOB = 7. Aralarında asal değildir.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • "Aralarında asal mıdır? Gerekçenizle açıklayınız." kalıbında sadece "evet" yazma.
  • İki sayıyı da asal çarpanlarına ayır, EBOB'u yaz, "EBOB = 1 olduğu için aralarında asaldır" cümlesiyle bitir.

4. Tam sayıların tam sayı kuvvetleri (M.8.1.2.1)

  • aⁿ: a tabanını n kez çarpmak. 2⁴ = 2 · 2 · 2 · 2 = 16.
  • Sıfırdan farklı her sayının 0. kuvveti 1'dir: 7⁰ = 1, (−5)⁰ = 1.
  • Negatif tabanın çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir: (−2)⁴ = 16, (−2)⁵ = −32.
  • Parantez önemli: (−2)⁴ = 16 ama −2⁴ = −16 (üs sadece 2'ye ait, eksi dışarıda).
  • Negatif üs sayıyı ters çevirir: a⁻ⁿ = 1/aⁿ. Örnek: 5⁻² = 1/25. Negatif üs sonucu negatif yapmaz.
  • (−1)'in çift kuvveti 1, tek kuvveti −1'dir.

Kodlama

Eksi taban, çift üs: artı; tek üs: eksi.
Eksi üs ters çevirir, işareti değiştirmez.
Parantez yoksa eksi kapıda bekler.

Çözümlü örnek

Soru: Hesaplayınız: (−2)⁵, (−5)⁻², (−3)⁻³, (2/3)⁻²

  • (−2)⁵: taban negatif, üs tek, sonuç negatif. 2⁵ = 32, yani (−2)⁵ = −32.
  • (−5)⁻² = 1/(−5)² = 1/25. Çift üs, sonuç pozitif.
  • (−3)⁻³ = 1/(−3)³ = 1/(−27) = −1/27. Tek üs, sonuç negatif.
  • (2/3)⁻² = (3/2)² = 9/4. Kesri ters çevir, üssü pozitif yap.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Her işlemde önce işareti belirle, sonra sayıyı hesapla. Negatif üsü "1/…" biçimine çevirdiğin ara adımı mutlaka yaz.

5. Üslü ifadelerin temel kuralları (M.8.1.2.2)

Tabanlar aynıysa (a ≠ 0):

  • Çarpmada üsler toplanır: aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ
  • Bölmede üsler çıkarılır: aᵐ ÷ aⁿ = aᵐ⁻ⁿ
  • Kuvvetin kuvvetinde üsler çarpılır: (aᵐ)ⁿ = aᵐ·ⁿ

Üsler aynıysa:

  • aⁿ · bⁿ = (a · b)ⁿ. Örnek: 2³ · 5³ = 10³ = 1000.
  • aⁿ ÷ bⁿ = (a ÷ b)ⁿ

Denk ifade oluşturmak için tabanları aynı asala çevir: 4 = 2², 8 = 2³, 9 = 3², 27 = 3³, 25 = 5². Örneğin 8² = 4³ = 2⁶ = 64.

Kodlama

Çarpımda topla, bölmede çıkar, kuvvette çarp.
Taban aynıysa üsle oyna; üs aynıysa tabanla oyna.

Çözümlü örnek

Soru: Aşağıdaki işlemleri üslü ifade kurallarını kullanarak yapınız.

  • 3⁴ · 3⁻² = 3⁴⁺⁽⁻²⁾ = 3² = 9
  • (5²)³ = 5²·³ = 5⁶
  • 9³ ÷ 27 = (3²)³ ÷ 3³ = 3⁶ ÷ 3³ = 3³ = 27
  • 4⁵ ÷ 2⁷ = (2²)⁵ ÷ 2⁷ = 2¹⁰ ÷ 2⁷ = 2³ = 8
  • 2⁴ · 5⁴ = (2 · 5)⁴ = 10⁴ = 10 000

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Önce tabanları eşitle ve bunu ayrı satırda yaz (4⁵ = 2¹⁰ gibi). Sonra kuralı uygula, en son sayısal değeri bul.
  • "Kurala göre üsler toplanır" gibi kısa gerekçe yazmak, öğretmenin adımı görmesini kolaylaştırır.

6. Ondalık gösterimi 10'un kuvvetleriyle çözümleme (M.8.1.2.3)

  • Her basamağın değeri, rakam · 10'un bir kuvveti şeklinde yazılır.
  • Virgülün solunda kuvvetler 0'dan başlayıp büyür: birler 10⁰, onlar 10¹, yüzler 10².
  • Virgülün sağında kuvvetler −1'den başlayıp küçülür: onda birler 10⁻¹, yüzde birler 10⁻², binde birler 10⁻³.
  • 0 olan basamak çözümlemede "0 · 10ⁿ" olarak yazılabilir ya da yazılmayabilir; öğretmenin hangisini istediğine dikkat et.

Kodlama

Virgülün solu sıfırdan büyür, sağı eksi birden küçülür.

Çözümlü örnek

Soru 1: 52,804 sayısını 10'un kuvvetlerini kullanarak çözümle.

  • 5 onlar: 5 · 10¹
  • 2 birler: 2 · 10⁰
  • 8 onda birler: 8 · 10⁻¹
  • 0 yüzde birler: 0 · 10⁻²
  • 4 binde birler: 4 · 10⁻³
  • Sonuç: 52,804 = 5 · 10¹ + 2 · 10⁰ + 8 · 10⁻¹ + 0 · 10⁻² + 4 · 10⁻³

Soru 2: 4 · 10² + 6 · 10⁻¹ + 3 · 10⁻³ çözümlemesi verilen sayıyı yaz.

  • 10¹, 10⁰ ve 10⁻² basamakları verilmediği için 0'dır.
  • Sonuç: 400,603

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Basamakları soldan sağa sırayla yaz; her terimde rakamı ve 10'un kuvvetini açıkça göster. Eksik basamağa 0 koymayı unutma.

7. Sayıyı 10'un farklı kuvvetleriyle ifade etme (M.8.1.2.4)

  • Aynı sayı birçok farklı şekilde a · 10ⁿ olarak yazılabilir.
  • Katsayıyı 10 kat küçültürsen (virgülü bir basamak sola alırsan) üs 1 artar.
  • Katsayıyı 10 kat büyütürsen (virgülü bir basamak sağa alırsan) üs 1 azalır.

Kodlama

Katsayı ile üs tahterevallide: biri inerse öbürü çıkar.

Çözümlü örnek

Soru 1: 0,036 sayısını 10'un üç farklı kuvvetiyle ifade et.

  • 0,036 = 36 · 10⁻³ (36'yı 1000'e bölmek)
  • 36 · 10⁻³ = 3,6 · 10⁻² (katsayı 10 kat küçüldü, üs 1 arttı)
  • 36 · 10⁻³ = 360 · 10⁻⁴ (katsayı 10 kat büyüdü, üs 1 azaldı)

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Her yazımın yanına sağlamasını yap: "3,6 · 10⁻² = 3,6 ÷ 100 = 0,036". Bu tek satır hem hatanı yakalar hem de puan getirir.

8. Bilimsel gösterim (M.8.1.2.5)

  • Bilimsel gösterim: a · 10ⁿ, burada 1 ≤ a < 10 ve n bir tam sayı.
  • Yani katsayının virgülden önce sıfırdan farklı tek bir rakamı olmalı.
  • Çok büyük sayılarda üs pozitif, 1'den küçük sayılarda üs negatiftir.
  • Karşılaştırma: Önce hepsini bilimsel gösterime çevir. Üssü büyük olan büyüktür; üsler eşitse katsayıya bak.

Kodlama

Virgülden önce tek rakam, o da sıfır olmayacak.
Karşılaştırırken önce üsse bak, üsler eşitse katsayıya.

Çözümlü örnek

Soru 1: 4 290 000 ve 0,00072 sayılarını bilimsel gösterimle yaz.

  • 4 290 000: virgül 4'ün arkasına gelmeli, 6 basamak sola kaydı. 4 290 000 = 4,29 · 10⁶
  • 0,00072: virgül 7'nin arkasına gelmeli, 4 basamak sağa kaydı. 0,00072 = 7,2 · 10⁻⁴

Soru 2: 23 · 10⁴ bilimsel gösterim midir?

  • Hayır, katsayı 23 ve 10'dan büyük. 23 · 10⁴ = 2,3 · 10⁵ bilimsel gösterimdir.

Soru 3: 3,2 · 10⁻⁵ ile 4,8 · 10⁻⁶ sayılarından hangisi büyüktür?

  • Üsler: −5 ve −6. −5 > −6 olduğu için 3,2 · 10⁻⁵ daha büyüktür (katsayısı küçük olsa bile).

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Virgülün kaç basamak, hangi yöne kaydığını yaz. Karşılaştırmada önce tüm sayıları bilimsel gösterime çevirdiğini göster, sonra sırala.

9. Tam kare sayılar ve karekök (M.8.1.3.1)

  • Bir doğal sayının kendisiyle çarpımı tam kare sayıdır: 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 225… (20² = 400'e kadar ezberle).
  • Karekök, kare almanın tersidir: 12² = 144 ise √144 = 12.
  • Alanı A olan karenin kenar uzunluğu √A'dır.
  • Tam kare sayıların birler basamağı 2, 3, 7 veya 8 olamaz. Böyle biten sayı tam kare değildir.

Kodlama

Kare al, kökünü al: biri giydirir, biri soyar.
2, 3, 7, 8 ile biten tam kare olamaz.

Çözümlü örnek

Soru: Alanı 144 cm² olan kare biçimindeki bir fayansın bir kenarı kaç cm'dir? 50 bir tam kare sayı mıdır?

  • Kenar = √144. 12 · 12 = 144 olduğu için √144 = 12 cm.
  • 7² = 49 ve 8² = 64. 50 bu ikisinin arasında, hiçbir doğal sayının karesi değil. 50 tam kare değildir.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • "√144 = 12, çünkü 12² = 144" şeklinde gerekçeyi aynı satırda yaz.

10. Karekökün hangi iki doğal sayı arasında olduğu (M.8.1.3.2)

  • Kök içindeki sayının hemen altındaki ve hemen üstündeki tam kareleri bul.
  • Örneğin 36 < 40 < 49 ise √36 < √40 < √49, yani 6 < √40 < 7.
  • Hangisine daha yakın olduğunu bulmak için kök içindeki sayının iki tam kareye uzaklığına bak; hangisine daha yakınsa kök de genelde o doğal sayıya yakındır.

Kodlama

Sandviç yöntemi: altına bir tam kare, üstüne bir tam kare koy, kökünü al.

Çözümlü örnek

Soru: √40 ve √90 hangi ardışık iki doğal sayı arasındadır? Hangisine daha yakındır?

  • 36 < 40 < 49, kök alınca 6 < √40 < 7. 40 − 36 = 4, 49 − 40 = 9. 40, 36'ya daha yakın; √40 yaklaşık 6'ya daha yakındır.
  • 81 < 90 < 100, kök alınca 9 < √90 < 10. 90 − 81 = 9, 100 − 90 = 10. √90, 9'a daha yakındır.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Eşitsizliği önce tam karelerle, sonra köklü olarak yaz: "36 < 40 < 49 ⇒ 6 < √40 < 7". Yakınlık soruluyorsa farkları hesapladığın satırı da ekle.

11. Kareköklü ifadeyi a√b biçiminde yazma (M.8.1.3.3)

  • Kök içindeki sayıyı, biri en büyük tam kare olacak şekilde iki çarpana ayır.
  • Tam kare çarpanın karekökü dışarı çıkar: √(a² · b) = a√b.
  • Tersi: Katsayıyı kök içine alırken karesini alıp içeridekiyle çarp: a√b = √(a² · b).
  • Kök içine alma, iki kareköklü ifadeyi karşılaştırmak için kullanılır.

Kodlama

Kapıdan çıkan kökünden çıkar, içeri giren karesini alarak girer.
En büyük tam kare çarpanı seç ki içeride kalan küçülsün.

Çözümlü örnek

Soru 1: √48 ve √75 ifadelerini a√b biçiminde yaz.

  • 48 = 16 · 3 → √48 = √16 · √3 = 4√3
  • 75 = 25 · 3 → √75 = √25 · √3 = 5√3

Soru 2: 3√2 ifadesinde katsayıyı kök içine al.

  • 3√2 = √(3² · 2) = √(9 · 2) = √18

Soru 3: 2√7 ile 3√3 sayılarından hangisi büyüktür?

  • 2√7 = √(4 · 7) = √28
  • 3√3 = √(9 · 3) = √27
  • 28 > 27 olduğu için 2√7 daha büyüktür.

Yazılıda böyle cevap yaz

  • Ayırdığın çarpanları açıkça yaz (48 = 16 · 3). Karşılaştırmada iki ifadeyi de kök içine aldığın satırları ayrı ayrı göster.

Prova yazılı

Senaryo 1'e göre hazırlandı; tüm kazanımlar var. Bazı sorular a ve b şıklarından oluşuyor. Süre 40 dakika, toplam 100 puan. Hesap makinesi kullanma.

Soru 1 (14 puan) — M.8.1.1.1 ve M.8.1.1.3

Bir okulda 84 öğrenci, her grupta eşit sayıda öğrenci olacak şekilde gruplara ayrılacaktır.

  • a) 84'ün tüm pozitif çarpanlarını yazınız ve 84'ü asal çarpanlarının üslü ifadesi şeklinde gösteriniz. (8 puan)
  • b) 84 ile 55 sayılarının aralarında asal olup olmadığını gerekçesiyle açıklayınız. (6 puan)

Soru 2 (14 puan) — M.8.1.1.2

Kenar uzunlukları 48 m ve 60 m olan dikdörtgen biçimindeki bir bahçenin kenarlarına, köşelere de birer fidan gelecek şekilde ve eşit aralıklarla fidan dikilecektir. Fidanlar arasındaki uzaklık metre cinsinden bir doğal sayı ve mümkün olan en büyük değerdir. En az kaç fidan gerekir?

Soru 3 (10 puan) — M.8.1.2.1

Aşağıdaki işlemlerin sonuçlarını bulunuz.

  • a) (−2)⁴
  • b) −2⁴
  • c) (−3)³
  • d) 4⁻²
  • e) (−1)²⁰²⁷

Soru 4 (14 puan) — M.8.1.2.2

Aşağıdaki işlemleri üslü ifade kurallarını kullanarak yapınız.

  • a) 2⁵ · 2⁻³ · 2⁴ (4 puan)
  • b) (3²)³ ÷ 3⁴ (4 puan)
  • c) 8³ ifadesini 2'nin kuvveti olarak yazınız. (3 puan)
  • d) 5³ · 2³ (3 puan)

Soru 5 (14 puan) — M.8.1.2.3 ve M.8.1.2.4

  • a) Bir maratoncunun ilk etaptaki süresi 305,27 saniyedir. Bu sayıyı 10'un kuvvetlerini kullanarak çözümleyiniz. (7 puan)
  • b) Bir telin kalınlığı 0,0045 metredir. Bu uzunluğu 45 · 10ⁿ ve 0,45 · 10ᵐ biçimlerinde yazınız; n ve m'yi bulunuz. (7 puan)

Soru 6 (10 puan) — M.8.1.2.5

  • a) Dünya'nın Güneş'e uzaklığı yaklaşık 150 000 000 km, bir virüsün çapı yaklaşık 0,00000012 m'dir. Bu iki sayıyı bilimsel gösterimle yazınız. (4 puan)
  • b) Üç ilçenin nüfusu 7,2 · 10⁵, 0,9 · 10⁶ ve 68 · 10⁴ olarak verilmiştir. Bu sayıları küçükten büyüğe sıralayınız. (6 puan)

Soru 7 (12 puan) — M.8.1.3.1 ve M.8.1.3.2

  • a) Alanı 196 cm² olan kare biçimindeki bir karonun bir kenar uzunluğunu bulunuz. (5 puan)
  • b) Alanı 70 m² olan kare biçimindeki bir bahçenin kenar uzunluğu hangi ardışık iki doğal sayı arasındadır? Hangisine daha yakındır? (7 puan)

Soru 8 (12 puan) — M.8.1.3.3

  • a) √72 ve √180 ifadelerini a√b biçiminde yazınız. (8 puan)
  • b) 3√5 ile 2√11 sayılarından hangisinin büyük olduğunu katsayıları kök içine alarak gösteriniz. (4 puan)

Prova yazılı çözüm anahtarı

Puanı kendine dürüst ver: adımı yazmadıysan o adımın puanını alma.

Soru 1 çözümü (14 puan)

a) (8 puan)

  • Çarpım çiftleri: 1 · 84, 2 · 42, 3 · 28, 4 · 21, 6 · 14, 7 · 12. (2 puan)
  • Çarpanlar: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 12, 14, 21, 28, 42, 84. (3 puan)
  • 84 ÷ 2 = 42, 42 ÷ 2 = 21, 21 ÷ 3 = 7, 7 ÷ 7 = 1 → 84 = 2² · 3 · 7 (3 puan)

b) (6 puan)

  • 55 = 5 · 11 (2 puan)
  • 84 = 2² · 3 · 7 ile ortak asal çarpan yok, EBOB(84, 55) = 1. (2 puan)
  • EBOB 1 olduğu için 84 ve 55 aralarında asaldır. (2 puan)

Soru 2 çözümü (14 puan)

  • Aralık en büyük olmalı ve iki kenarı da tam bölmeli: EBOB(48, 60). (3 puan)
  • 48 = 2⁴ · 3, 60 = 2² · 3 · 5 → EBOB = 2² · 3 = 12 m. (5 puan)
  • Bahçenin çevresi: 2 · (48 + 60) = 216 m. (3 puan)
  • Kapalı bir çevrede fidan sayısı = çevre ÷ aralık = 216 ÷ 12 = 18 fidan. (3 puan)

Soru 3 çözümü (10 puan, her şık 2 puan)

  • a) (−2)⁴ = 16 (çift üs, pozitif)
  • b) −2⁴ = −(2⁴) = −16
  • c) (−3)³ = −27 (tek üs, negatif)
  • d) 4⁻² = 1/4² = 1/16
  • e) (−1)²⁰²⁷ = −1 (2027 tek)

Soru 4 çözümü (14 puan)

  • a) 2⁵ · 2⁻³ · 2⁴ = 2⁵⁻³⁺⁴ = 2⁶ (2 puan) = 64 (2 puan)
  • b) (3²)³ = 3⁶ (2 puan); 3⁶ ÷ 3⁴ = 3² = 9 (2 puan)
  • c) 8 = 2³ (1 puan); 8³ = (2³)³ = 2⁹ (2 puan)
  • d) 5³ · 2³ = (5 · 2)³ = 10³ (2 puan) = 1000 (1 puan)

Soru 5 çözümü (14 puan)

a) (7 puan)

  • 305,27 = 3 · 10² + 0 · 10¹ + 5 · 10⁰ + 2 · 10⁻¹ + 7 · 10⁻²
  • Puanlama: soldaki üç terim 3 puan, sağdaki iki terim 4 puan (0 · 10¹ yazılmasa da tam puan).

b) (7 puan)

  • 0,0045 = 45 ÷ 10 000 = 45 · 10⁻⁴, yani n = −4. (4 puan)
  • 45 · 10⁻⁴ = 0,45 · 10⁻²: katsayı 100 kat küçüldü, üs 2 arttı, yani m = −2. (3 puan)
  • Sağlama: 0,45 ÷ 100 = 0,0045.

Soru 6 çözümü (10 puan)

a) (4 puan, her biri 2 puan)

  • 150 000 000 = 1,5 · 10⁸ (virgül 8 basamak sola)
  • 0,00000012 = 1,2 · 10⁻⁷ (virgül 7 basamak sağa)

b) (6 puan)

  • 0,9 · 10⁶ = 9 · 10⁵ (2 puan)
  • 68 · 10⁴ = 6,8 · 10⁵ (2 puan)
  • Üçünün de üssü 5, katsayılara bak: 6,8 < 7,2 < 9. Sıralama: 68 · 10⁴ < 7,2 · 10⁵ < 0,9 · 10⁶ (2 puan)

Soru 7 çözümü (12 puan)

a) (5 puan)

  • Kenar = √196 (2 puan)
  • 14 · 14 = 196 olduğu için kenar 14 cm. (3 puan)

b) (7 puan)

  • Kenar = √70 (1 puan)
  • 64 < 70 < 81 (2 puan) ⇒ 8 < √70 < 9 (2 puan)
  • 70 − 64 = 6 ve 81 − 70 = 11; 70, 64'e daha yakın, kenar uzunluğu 8'e daha yakındır. (2 puan)

Soru 8 çözümü (12 puan)

a) (8 puan, her biri 4 puan)

  • 72 = 36 · 2 → √72 = √36 · √2 = 6√2
  • 180 = 36 · 5 → √180 = √36 · √5 = 6√5
  • Her birinde çarpanlara ayırma 2 puan, doğru sonuç 2 puan.

b) (4 puan)

  • 3√5 = √(9 · 5) = √45 (1 puan)
  • 2√11 = √(4 · 11) = √44 (1 puan)
  • 45 > 44 olduğu için 3√5 > 2√11. (2 puan)

Sınav sabahı 10 dakikalık son tekrar

  • Asal çarpanlara ayırırken en küçük asaldan başla, sonucu üslü yaz: 84 = 2² · 3 · 7.
  • EBOB: ortak asalların küçük üslüleri. EKOK: tüm asalların büyük üslüleri.
  • İki sayı için EBOB · EKOK = sayıların çarpımı.
  • EBOB = 1 ise sayılar aralarında asaldır; ardışık sayılar hep aralarında asaldır.
  • a⁰ = 1 (a ≠ 0), a⁻ⁿ = 1/aⁿ, (−a)'nın çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatif.
  • aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ, aᵐ ÷ aⁿ = aᵐ⁻ⁿ, (aᵐ)ⁿ = aᵐ·ⁿ, aⁿ · bⁿ = (a · b)ⁿ.
  • Çözümleme: virgülün solu 10⁰, 10¹, 10²…; sağı 10⁻¹, 10⁻², 10⁻³…
  • a · 10ⁿ yazımında katsayı 10 kat küçülürse üs 1 artar.
  • Bilimsel gösterim: a · 10ⁿ, 1 ≤ a < 10.
  • Tam kareler: 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144, 169, 196, 225.
  • Köklü sayıyı iki tam karenin arasına sıkıştır: 64 < 70 < 81 ⇒ 8 < √70 < 9.
  • √(a² · b) = a√b, a√b = √(a² · b).

Tüm kodlamalar:

  • Çarpanlar çift çift gelir: ortada buluşunca dur.
  • Bölen merdiveni: en küçük asaldan başla, 1'e inmeden inme.
  • Bölüyorsam EBOB, buluşuyorsam EKOK.
  • EBOB küçüğe bakar, EKOK büyüğe.
  • Ortak bölen sadece 1 ise yollar ayrı: aralarında asal.
  • Eksi taban, çift üs: artı; tek üs: eksi.
  • Eksi üs ters çevirir, işareti değiştirmez.
  • Parantez yoksa eksi kapıda bekler.
  • Çarpımda topla, bölmede çıkar, kuvvette çarp.
  • Taban aynıysa üsle oyna; üs aynıysa tabanla oyna.
  • Virgülün solu sıfırdan büyür, sağı eksi birden küçülür.
  • Katsayı ile üs tahterevallide: biri inerse öbürü çıkar.
  • Virgülden önce tek rakam, o da sıfır olmayacak.
  • Kare al, kökünü al: biri giydirir, biri soyar.
  • Sandviç yöntemi: altına bir tam kare, üstüne bir tam kare.
  • Kapıdan çıkan kökünden çıkar, içeri giren karesini alarak girer.

Yazılı bitti, sırada ne var?

Bu yazılının konuları LGS'nin de ilk konuları; yazılıdan sonra soğumadan LGS planına geçmek istersen Derece Kampüsü koçlarıyla haftalık programını birlikte kurabilirsin: koçluk paketlerini incele

Sık sorulan sorular

8. sınıf matematik 1. yazılısı ortak sınav mı?

Hayır, 8. sınıflar ortak yazılı uygulamasının (OYSS) kapsamında değil, ancak MEB'in yayımladığı konu-soru dağılım senaryoları var ve okulun zümresi bunlardan birini seçiyor. Sınav tarihi ve süresi okul tarafından belirlendiği için mutlaka okulundan teyit et.

Yazılıda hangi konular çıkacak?

Sayılar ve İşlemler teması: çarpanlar ve katlar (çarpanlar, EBOB-EKOK, aralarında asal), üslü ifadeler (tam sayı kuvvetleri, kurallar, çözümleme, 10'un kuvvetleri, bilimsel gösterim) ve kareköklü ifadelerin ilk üç kazanımı (tam kare-karekök ilişkisi, iki doğal sayı arasında bulma, a√b biçiminde yazma).

Hangi konuya daha çok çalışmalıyım?

EBOB-EKOK ve üslü ifade kuralları altı senaryonun hepsinde var. Zamanın azsa önce bu ikisini, sonra çarpanlar ve 10'un kuvvetleriyle yazmayı çalış.

Kareköklü ifadelerde toplama, çarpma da çıkar mı?

MEB dağılımında 1. yazılı için kareköklü ifadelerde sadece ilk üç kazanım var; kareköklü ifadelerle çarpma, bölme, toplama ve çıkarma bu yazılının kapsamında görünmüyor. Yine de öğretmenin işlediyse bir göz atmanda fayda var.

Sonucu doğru yazarsam tam puan alır mıyım?

Açık uçlu matematik yazılılarında puan genelde işlem basamaklarına dağıtılır. Sadece sonucu yazarsan puan kaybedebilirsin; çarpanlara ayırmayı, kullandığın kuralı ve ara adımları mutlaka göster.

Bu konular LGS'de de çıkıyor mu?

Evet. Çarpanlar ve katlar, üslü ifadeler ve kareköklü ifadeler LGS matematik kapsamında; bu gece yaptığın çalışma LGS hazırlığına da sayılır.

Okumak güzel, çalışmak daha güzel

Sana özel program ve birebir koçlukla bu bilgileri sonuca dönüştür.